forked from fabienfelix/formation-programmation-java
-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 0
Expand file tree
/
Copy pathcours-java.html
More file actions
2813 lines (2722 loc) · 119 KB
/
cours-java.html
File metadata and controls
2813 lines (2722 loc) · 119 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
<!DOCTYPE html>
<html lang="en">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<!--[if IE]><meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge"><![endif]-->
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<meta name="generator" content="Asciidoctor 1.5.5">
<meta name="author" content="Arnaud Tournier">
<title>Cours de programmation orientée objet avec Java</title>
<link rel="stylesheet" href="https://fonts.googleapis.com/css?family=Open+Sans:300,300italic,400,400italic,600,600italic%7CNoto+Serif:400,400italic,700,700italic%7CDroid+Sans+Mono:400,700">
<style>
/* Asciidoctor default stylesheet | MIT License | http://asciidoctor.org */
/* Remove comment around @import statement below when using as a custom stylesheet */
/*@import "https://fonts.googleapis.com/css?family=Open+Sans:300,300italic,400,400italic,600,600italic%7CNoto+Serif:400,400italic,700,700italic%7CDroid+Sans+Mono:400,700";*/
article,aside,details,figcaption,figure,footer,header,hgroup,main,nav,section,summary{display:block}
audio,canvas,video{display:inline-block}
audio:not([controls]){display:none;height:0}
[hidden],template{display:none}
script{display:none!important}
html{font-family:sans-serif;-ms-text-size-adjust:100%;-webkit-text-size-adjust:100%}
a{background:transparent}
a:focus{outline:thin dotted}
a:active,a:hover{outline:0}
h1{font-size:2em;margin:.67em 0}
abbr[title]{border-bottom:1px dotted}
b,strong{font-weight:bold}
dfn{font-style:italic}
hr{-moz-box-sizing:content-box;box-sizing:content-box;height:0}
mark{background:#ff0;color:#000}
code,kbd,pre,samp{font-family:monospace;font-size:1em}
pre{white-space:pre-wrap}
q{quotes:"\201C" "\201D" "\2018" "\2019"}
small{font-size:80%}
sub,sup{font-size:75%;line-height:0;position:relative;vertical-align:baseline}
sup{top:-.5em}
sub{bottom:-.25em}
img{border:0}
svg:not(:root){overflow:hidden}
figure{margin:0}
fieldset{border:1px solid silver;margin:0 2px;padding:.35em .625em .75em}
legend{border:0;padding:0}
button,input,select,textarea{font-family:inherit;font-size:100%;margin:0}
button,input{line-height:normal}
button,select{text-transform:none}
button,html input[type="button"],input[type="reset"],input[type="submit"]{-webkit-appearance:button;cursor:pointer}
button[disabled],html input[disabled]{cursor:default}
input[type="checkbox"],input[type="radio"]{box-sizing:border-box;padding:0}
input[type="search"]{-webkit-appearance:textfield;-moz-box-sizing:content-box;-webkit-box-sizing:content-box;box-sizing:content-box}
input[type="search"]::-webkit-search-cancel-button,input[type="search"]::-webkit-search-decoration{-webkit-appearance:none}
button::-moz-focus-inner,input::-moz-focus-inner{border:0;padding:0}
textarea{overflow:auto;vertical-align:top}
table{border-collapse:collapse;border-spacing:0}
*,*:before,*:after{-moz-box-sizing:border-box;-webkit-box-sizing:border-box;box-sizing:border-box}
html,body{font-size:100%}
body{background:#fff;color:rgba(0,0,0,.8);padding:0;margin:0;font-family:"Noto Serif","DejaVu Serif",serif;font-weight:400;font-style:normal;line-height:1;position:relative;cursor:auto;tab-size:4;-moz-osx-font-smoothing:grayscale;-webkit-font-smoothing:antialiased}
a:hover{cursor:pointer}
img,object,embed{max-width:100%;height:auto}
object,embed{height:100%}
img{-ms-interpolation-mode:bicubic}
.left{float:left!important}
.right{float:right!important}
.text-left{text-align:left!important}
.text-right{text-align:right!important}
.text-center{text-align:center!important}
.text-justify{text-align:justify!important}
.hide{display:none}
img,object,svg{display:inline-block;vertical-align:middle}
textarea{height:auto;min-height:50px}
select{width:100%}
.center{margin-left:auto;margin-right:auto}
.spread{width:100%}
p.lead,.paragraph.lead>p,#preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{font-size:1.21875em;line-height:1.6}
.subheader,.admonitionblock td.content>.title,.audioblock>.title,.exampleblock>.title,.imageblock>.title,.listingblock>.title,.literalblock>.title,.stemblock>.title,.openblock>.title,.paragraph>.title,.quoteblock>.title,table.tableblock>.title,.verseblock>.title,.videoblock>.title,.dlist>.title,.olist>.title,.ulist>.title,.qlist>.title,.hdlist>.title{line-height:1.45;color:#7a2518;font-weight:400;margin-top:0;margin-bottom:.25em}
div,dl,dt,dd,ul,ol,li,h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6,pre,form,p,blockquote,th,td{margin:0;padding:0;direction:ltr}
a{color:#2156a5;text-decoration:underline;line-height:inherit}
a:hover,a:focus{color:#1d4b8f}
a img{border:none}
p{font-family:inherit;font-weight:400;font-size:1em;line-height:1.6;margin-bottom:1.25em;text-rendering:optimizeLegibility}
p aside{font-size:.875em;line-height:1.35;font-style:italic}
h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;font-weight:300;font-style:normal;color:#ba3925;text-rendering:optimizeLegibility;margin-top:1em;margin-bottom:.5em;line-height:1.0125em}
h1 small,h2 small,h3 small,#toctitle small,.sidebarblock>.content>.title small,h4 small,h5 small,h6 small{font-size:60%;color:#e99b8f;line-height:0}
h1{font-size:2.125em}
h2{font-size:1.6875em}
h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{font-size:1.375em}
h4,h5{font-size:1.125em}
h6{font-size:1em}
hr{border:solid #ddddd8;border-width:1px 0 0;clear:both;margin:1.25em 0 1.1875em;height:0}
em,i{font-style:italic;line-height:inherit}
strong,b{font-weight:bold;line-height:inherit}
small{font-size:60%;line-height:inherit}
code{font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;font-weight:400;color:rgba(0,0,0,.9)}
ul,ol,dl{font-size:1em;line-height:1.6;margin-bottom:1.25em;list-style-position:outside;font-family:inherit}
ul,ol,ul.no-bullet,ol.no-bullet{margin-left:1.5em}
ul li ul,ul li ol{margin-left:1.25em;margin-bottom:0;font-size:1em}
ul.square li ul,ul.circle li ul,ul.disc li ul{list-style:inherit}
ul.square{list-style-type:square}
ul.circle{list-style-type:circle}
ul.disc{list-style-type:disc}
ul.no-bullet{list-style:none}
ol li ul,ol li ol{margin-left:1.25em;margin-bottom:0}
dl dt{margin-bottom:.3125em;font-weight:bold}
dl dd{margin-bottom:1.25em}
abbr,acronym{text-transform:uppercase;font-size:90%;color:rgba(0,0,0,.8);border-bottom:1px dotted #ddd;cursor:help}
abbr{text-transform:none}
blockquote{margin:0 0 1.25em;padding:.5625em 1.25em 0 1.1875em;border-left:1px solid #ddd}
blockquote cite{display:block;font-size:.9375em;color:rgba(0,0,0,.6)}
blockquote cite:before{content:"\2014 \0020"}
blockquote cite a,blockquote cite a:visited{color:rgba(0,0,0,.6)}
blockquote,blockquote p{line-height:1.6;color:rgba(0,0,0,.85)}
@media only screen and (min-width:768px){h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{line-height:1.2}
h1{font-size:2.75em}
h2{font-size:2.3125em}
h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{font-size:1.6875em}
h4{font-size:1.4375em}}
table{background:#fff;margin-bottom:1.25em;border:solid 1px #dedede}
table thead,table tfoot{background:#f7f8f7;font-weight:bold}
table thead tr th,table thead tr td,table tfoot tr th,table tfoot tr td{padding:.5em .625em .625em;font-size:inherit;color:rgba(0,0,0,.8);text-align:left}
table tr th,table tr td{padding:.5625em .625em;font-size:inherit;color:rgba(0,0,0,.8)}
table tr.even,table tr.alt,table tr:nth-of-type(even){background:#f8f8f7}
table thead tr th,table tfoot tr th,table tbody tr td,table tr td,table tfoot tr td{display:table-cell;line-height:1.6}
h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{line-height:1.2;word-spacing:-.05em}
h1 strong,h2 strong,h3 strong,#toctitle strong,.sidebarblock>.content>.title strong,h4 strong,h5 strong,h6 strong{font-weight:400}
.clearfix:before,.clearfix:after,.float-group:before,.float-group:after{content:" ";display:table}
.clearfix:after,.float-group:after{clear:both}
*:not(pre)>code{font-size:.9375em;font-style:normal!important;letter-spacing:0;padding:.1em .5ex;word-spacing:-.15em;background-color:#f7f7f8;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px;line-height:1.45;text-rendering:optimizeSpeed;word-wrap:break-word}
*:not(pre)>code.nobreak{word-wrap:normal}
*:not(pre)>code.nowrap{white-space:nowrap}
pre,pre>code{line-height:1.45;color:rgba(0,0,0,.9);font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;font-weight:400;text-rendering:optimizeSpeed}
em em{font-style:normal}
strong strong{font-weight:400}
.keyseq{color:rgba(51,51,51,.8)}
kbd{font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;display:inline-block;color:rgba(0,0,0,.8);font-size:.65em;line-height:1.45;background-color:#f7f7f7;border:1px solid #ccc;-webkit-border-radius:3px;border-radius:3px;-webkit-box-shadow:0 1px 0 rgba(0,0,0,.2),0 0 0 .1em white inset;box-shadow:0 1px 0 rgba(0,0,0,.2),0 0 0 .1em #fff inset;margin:0 .15em;padding:.2em .5em;vertical-align:middle;position:relative;top:-.1em;white-space:nowrap}
.keyseq kbd:first-child{margin-left:0}
.keyseq kbd:last-child{margin-right:0}
.menuseq,.menu{color:rgba(0,0,0,.8)}
b.button:before,b.button:after{position:relative;top:-1px;font-weight:400}
b.button:before{content:"[";padding:0 3px 0 2px}
b.button:after{content:"]";padding:0 2px 0 3px}
p a>code:hover{color:rgba(0,0,0,.9)}
#header,#content,#footnotes,#footer{width:100%;margin-left:auto;margin-right:auto;margin-top:0;margin-bottom:0;max-width:62.5em;*zoom:1;position:relative;padding-left:.9375em;padding-right:.9375em}
#header:before,#header:after,#content:before,#content:after,#footnotes:before,#footnotes:after,#footer:before,#footer:after{content:" ";display:table}
#header:after,#content:after,#footnotes:after,#footer:after{clear:both}
#content{margin-top:1.25em}
#content:before{content:none}
#header>h1:first-child{color:rgba(0,0,0,.85);margin-top:2.25rem;margin-bottom:0}
#header>h1:first-child+#toc{margin-top:8px;border-top:1px solid #ddddd8}
#header>h1:only-child,body.toc2 #header>h1:nth-last-child(2){border-bottom:1px solid #ddddd8;padding-bottom:8px}
#header .details{border-bottom:1px solid #ddddd8;line-height:1.45;padding-top:.25em;padding-bottom:.25em;padding-left:.25em;color:rgba(0,0,0,.6);display:-ms-flexbox;display:-webkit-flex;display:flex;-ms-flex-flow:row wrap;-webkit-flex-flow:row wrap;flex-flow:row wrap}
#header .details span:first-child{margin-left:-.125em}
#header .details span.email a{color:rgba(0,0,0,.85)}
#header .details br{display:none}
#header .details br+span:before{content:"\00a0\2013\00a0"}
#header .details br+span.author:before{content:"\00a0\22c5\00a0";color:rgba(0,0,0,.85)}
#header .details br+span#revremark:before{content:"\00a0|\00a0"}
#header #revnumber{text-transform:capitalize}
#header #revnumber:after{content:"\00a0"}
#content>h1:first-child:not([class]){color:rgba(0,0,0,.85);border-bottom:1px solid #ddddd8;padding-bottom:8px;margin-top:0;padding-top:1rem;margin-bottom:1.25rem}
#toc{border-bottom:1px solid #efefed;padding-bottom:.5em}
#toc>ul{margin-left:.125em}
#toc ul.sectlevel0>li>a{font-style:italic}
#toc ul.sectlevel0 ul.sectlevel1{margin:.5em 0}
#toc ul{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;list-style-type:none}
#toc li{line-height:1.3334;margin-top:.3334em}
#toc a{text-decoration:none}
#toc a:active{text-decoration:underline}
#toctitle{color:#7a2518;font-size:1.2em}
@media only screen and (min-width:768px){#toctitle{font-size:1.375em}
body.toc2{padding-left:15em;padding-right:0}
#toc.toc2{margin-top:0!important;background-color:#f8f8f7;position:fixed;width:15em;left:0;top:0;border-right:1px solid #efefed;border-top-width:0!important;border-bottom-width:0!important;z-index:1000;padding:1.25em 1em;height:100%;overflow:auto}
#toc.toc2 #toctitle{margin-top:0;margin-bottom:.8rem;font-size:1.2em}
#toc.toc2>ul{font-size:.9em;margin-bottom:0}
#toc.toc2 ul ul{margin-left:0;padding-left:1em}
#toc.toc2 ul.sectlevel0 ul.sectlevel1{padding-left:0;margin-top:.5em;margin-bottom:.5em}
body.toc2.toc-right{padding-left:0;padding-right:15em}
body.toc2.toc-right #toc.toc2{border-right-width:0;border-left:1px solid #efefed;left:auto;right:0}}
@media only screen and (min-width:1280px){body.toc2{padding-left:20em;padding-right:0}
#toc.toc2{width:20em}
#toc.toc2 #toctitle{font-size:1.375em}
#toc.toc2>ul{font-size:.95em}
#toc.toc2 ul ul{padding-left:1.25em}
body.toc2.toc-right{padding-left:0;padding-right:20em}}
#content #toc{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e0e0dc;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#f8f8f7;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
#content #toc>:first-child{margin-top:0}
#content #toc>:last-child{margin-bottom:0}
#footer{max-width:100%;background-color:rgba(0,0,0,.8);padding:1.25em}
#footer-text{color:rgba(255,255,255,.8);line-height:1.44}
.sect1{padding-bottom:.625em}
@media only screen and (min-width:768px){.sect1{padding-bottom:1.25em}}
.sect1+.sect1{border-top:1px solid #efefed}
#content h1>a.anchor,h2>a.anchor,h3>a.anchor,#toctitle>a.anchor,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor,h4>a.anchor,h5>a.anchor,h6>a.anchor{position:absolute;z-index:1001;width:1.5ex;margin-left:-1.5ex;display:block;text-decoration:none!important;visibility:hidden;text-align:center;font-weight:400}
#content h1>a.anchor:before,h2>a.anchor:before,h3>a.anchor:before,#toctitle>a.anchor:before,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor:before,h4>a.anchor:before,h5>a.anchor:before,h6>a.anchor:before{content:"\00A7";font-size:.85em;display:block;padding-top:.1em}
#content h1:hover>a.anchor,#content h1>a.anchor:hover,h2:hover>a.anchor,h2>a.anchor:hover,h3:hover>a.anchor,#toctitle:hover>a.anchor,.sidebarblock>.content>.title:hover>a.anchor,h3>a.anchor:hover,#toctitle>a.anchor:hover,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor:hover,h4:hover>a.anchor,h4>a.anchor:hover,h5:hover>a.anchor,h5>a.anchor:hover,h6:hover>a.anchor,h6>a.anchor:hover{visibility:visible}
#content h1>a.link,h2>a.link,h3>a.link,#toctitle>a.link,.sidebarblock>.content>.title>a.link,h4>a.link,h5>a.link,h6>a.link{color:#ba3925;text-decoration:none}
#content h1>a.link:hover,h2>a.link:hover,h3>a.link:hover,#toctitle>a.link:hover,.sidebarblock>.content>.title>a.link:hover,h4>a.link:hover,h5>a.link:hover,h6>a.link:hover{color:#a53221}
.audioblock,.imageblock,.literalblock,.listingblock,.stemblock,.videoblock{margin-bottom:1.25em}
.admonitionblock td.content>.title,.audioblock>.title,.exampleblock>.title,.imageblock>.title,.listingblock>.title,.literalblock>.title,.stemblock>.title,.openblock>.title,.paragraph>.title,.quoteblock>.title,table.tableblock>.title,.verseblock>.title,.videoblock>.title,.dlist>.title,.olist>.title,.ulist>.title,.qlist>.title,.hdlist>.title{text-rendering:optimizeLegibility;text-align:left;font-family:"Noto Serif","DejaVu Serif",serif;font-size:1rem;font-style:italic}
table.tableblock>caption.title{white-space:nowrap;overflow:visible;max-width:0}
.paragraph.lead>p,#preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{color:rgba(0,0,0,.85)}
table.tableblock #preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{font-size:inherit}
.admonitionblock>table{border-collapse:separate;border:0;background:none;width:100%}
.admonitionblock>table td.icon{text-align:center;width:80px}
.admonitionblock>table td.icon img{max-width:none}
.admonitionblock>table td.icon .title{font-weight:bold;font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;text-transform:uppercase}
.admonitionblock>table td.content{padding-left:1.125em;padding-right:1.25em;border-left:1px solid #ddddd8;color:rgba(0,0,0,.6)}
.admonitionblock>table td.content>:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
.exampleblock>.content{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e6e6e6;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#fff;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.exampleblock>.content>:first-child{margin-top:0}
.exampleblock>.content>:last-child{margin-bottom:0}
.sidebarblock{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e0e0dc;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#f8f8f7;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.sidebarblock>:first-child{margin-top:0}
.sidebarblock>:last-child{margin-bottom:0}
.sidebarblock>.content>.title{color:#7a2518;margin-top:0;text-align:center}
.exampleblock>.content>:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .olist>ol>li:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .ulist>ul>li:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .qlist>ol>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content>:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .olist>ol>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .ulist>ul>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .qlist>ol>li:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
.literalblock pre,.listingblock pre:not(.highlight),.listingblock pre[class="highlight"],.listingblock pre[class^="highlight "],.listingblock pre.CodeRay,.listingblock pre.prettyprint{background:#f7f7f8}
.sidebarblock .literalblock pre,.sidebarblock .listingblock pre:not(.highlight),.sidebarblock .listingblock pre[class="highlight"],.sidebarblock .listingblock pre[class^="highlight "],.sidebarblock .listingblock pre.CodeRay,.sidebarblock .listingblock pre.prettyprint{background:#f2f1f1}
.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px;word-wrap:break-word;padding:1em;font-size:.8125em}
.literalblock pre.nowrap,.literalblock pre[class].nowrap,.listingblock pre.nowrap,.listingblock pre[class].nowrap{overflow-x:auto;white-space:pre;word-wrap:normal}
@media only screen and (min-width:768px){.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{font-size:.90625em}}
@media only screen and (min-width:1280px){.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{font-size:1em}}
.literalblock.output pre{color:#f7f7f8;background-color:rgba(0,0,0,.9)}
.listingblock pre.highlightjs{padding:0}
.listingblock pre.highlightjs>code{padding:1em;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.listingblock pre.prettyprint{border-width:0}
.listingblock>.content{position:relative}
.listingblock code[data-lang]:before{display:none;content:attr(data-lang);position:absolute;font-size:.75em;top:.425rem;right:.5rem;line-height:1;text-transform:uppercase;color:#999}
.listingblock:hover code[data-lang]:before{display:block}
.listingblock.terminal pre .command:before{content:attr(data-prompt);padding-right:.5em;color:#999}
.listingblock.terminal pre .command:not([data-prompt]):before{content:"$"}
table.pyhltable{border-collapse:separate;border:0;margin-bottom:0;background:none}
table.pyhltable td{vertical-align:top;padding-top:0;padding-bottom:0;line-height:1.45}
table.pyhltable td.code{padding-left:.75em;padding-right:0}
pre.pygments .lineno,table.pyhltable td:not(.code){color:#999;padding-left:0;padding-right:.5em;border-right:1px solid #ddddd8}
pre.pygments .lineno{display:inline-block;margin-right:.25em}
table.pyhltable .linenodiv{background:none!important;padding-right:0!important}
.quoteblock{margin:0 1em 1.25em 1.5em;display:table}
.quoteblock>.title{margin-left:-1.5em;margin-bottom:.75em}
.quoteblock blockquote,.quoteblock blockquote p{color:rgba(0,0,0,.85);font-size:1.15rem;line-height:1.75;word-spacing:.1em;letter-spacing:0;font-style:italic;text-align:justify}
.quoteblock blockquote{margin:0;padding:0;border:0}
.quoteblock blockquote:before{content:"\201c";float:left;font-size:2.75em;font-weight:bold;line-height:.6em;margin-left:-.6em;color:#7a2518;text-shadow:0 1px 2px rgba(0,0,0,.1)}
.quoteblock blockquote>.paragraph:last-child p{margin-bottom:0}
.quoteblock .attribution{margin-top:.5em;margin-right:.5ex;text-align:right}
.quoteblock .quoteblock{margin-left:0;margin-right:0;padding:.5em 0;border-left:3px solid rgba(0,0,0,.6)}
.quoteblock .quoteblock blockquote{padding:0 0 0 .75em}
.quoteblock .quoteblock blockquote:before{display:none}
.verseblock{margin:0 1em 1.25em 1em}
.verseblock pre{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans;font-size:1.15rem;color:rgba(0,0,0,.85);font-weight:300;text-rendering:optimizeLegibility}
.verseblock pre strong{font-weight:400}
.verseblock .attribution{margin-top:1.25rem;margin-left:.5ex}
.quoteblock .attribution,.verseblock .attribution{font-size:.9375em;line-height:1.45;font-style:italic}
.quoteblock .attribution br,.verseblock .attribution br{display:none}
.quoteblock .attribution cite,.verseblock .attribution cite{display:block;letter-spacing:-.025em;color:rgba(0,0,0,.6)}
.quoteblock.abstract{margin:0 0 1.25em 0;display:block}
.quoteblock.abstract blockquote,.quoteblock.abstract blockquote p{text-align:left;word-spacing:0}
.quoteblock.abstract blockquote:before,.quoteblock.abstract blockquote p:first-of-type:before{display:none}
table.tableblock{max-width:100%;border-collapse:separate}
table.tableblock td>.paragraph:last-child p>p:last-child,table.tableblock th>p:last-child,table.tableblock td>p:last-child{margin-bottom:0}
table.tableblock,th.tableblock,td.tableblock{border:0 solid #dedede}
table.grid-all th.tableblock,table.grid-all td.tableblock{border-width:0 1px 1px 0}
table.grid-all tfoot>tr>th.tableblock,table.grid-all tfoot>tr>td.tableblock{border-width:1px 1px 0 0}
table.grid-cols th.tableblock,table.grid-cols td.tableblock{border-width:0 1px 0 0}
table.grid-all *>tr>.tableblock:last-child,table.grid-cols *>tr>.tableblock:last-child{border-right-width:0}
table.grid-rows th.tableblock,table.grid-rows td.tableblock{border-width:0 0 1px 0}
table.grid-all tbody>tr:last-child>th.tableblock,table.grid-all tbody>tr:last-child>td.tableblock,table.grid-all thead:last-child>tr>th.tableblock,table.grid-rows tbody>tr:last-child>th.tableblock,table.grid-rows tbody>tr:last-child>td.tableblock,table.grid-rows thead:last-child>tr>th.tableblock{border-bottom-width:0}
table.grid-rows tfoot>tr>th.tableblock,table.grid-rows tfoot>tr>td.tableblock{border-width:1px 0 0 0}
table.frame-all{border-width:1px}
table.frame-sides{border-width:0 1px}
table.frame-topbot{border-width:1px 0}
th.halign-left,td.halign-left{text-align:left}
th.halign-right,td.halign-right{text-align:right}
th.halign-center,td.halign-center{text-align:center}
th.valign-top,td.valign-top{vertical-align:top}
th.valign-bottom,td.valign-bottom{vertical-align:bottom}
th.valign-middle,td.valign-middle{vertical-align:middle}
table thead th,table tfoot th{font-weight:bold}
tbody tr th{display:table-cell;line-height:1.6;background:#f7f8f7}
tbody tr th,tbody tr th p,tfoot tr th,tfoot tr th p{color:rgba(0,0,0,.8);font-weight:bold}
p.tableblock>code:only-child{background:none;padding:0}
p.tableblock{font-size:1em}
td>div.verse{white-space:pre}
ol{margin-left:1.75em}
ul li ol{margin-left:1.5em}
dl dd{margin-left:1.125em}
dl dd:last-child,dl dd:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
ol>li p,ul>li p,ul dd,ol dd,.olist .olist,.ulist .ulist,.ulist .olist,.olist .ulist{margin-bottom:.625em}
ul.unstyled,ol.unnumbered,ul.checklist,ul.none{list-style-type:none}
ul.unstyled,ol.unnumbered,ul.checklist{margin-left:.625em}
ul.checklist li>p:first-child>.fa-square-o:first-child,ul.checklist li>p:first-child>.fa-check-square-o:first-child{width:1em;font-size:.85em}
ul.checklist li>p:first-child>input[type="checkbox"]:first-child{width:1em;position:relative;top:1px}
ul.inline{margin:0 auto .625em auto;margin-left:-1.375em;margin-right:0;padding:0;list-style:none;overflow:hidden}
ul.inline>li{list-style:none;float:left;margin-left:1.375em;display:block}
ul.inline>li>*{display:block}
.unstyled dl dt{font-weight:400;font-style:normal}
ol.arabic{list-style-type:decimal}
ol.decimal{list-style-type:decimal-leading-zero}
ol.loweralpha{list-style-type:lower-alpha}
ol.upperalpha{list-style-type:upper-alpha}
ol.lowerroman{list-style-type:lower-roman}
ol.upperroman{list-style-type:upper-roman}
ol.lowergreek{list-style-type:lower-greek}
.hdlist>table,.colist>table{border:0;background:none}
.hdlist>table>tbody>tr,.colist>table>tbody>tr{background:none}
td.hdlist1,td.hdlist2{vertical-align:top;padding:0 .625em}
td.hdlist1{font-weight:bold;padding-bottom:1.25em}
.literalblock+.colist,.listingblock+.colist{margin-top:-.5em}
.colist>table tr>td:first-of-type{padding:0 .75em;line-height:1}
.colist>table tr>td:last-of-type{padding:.25em 0}
.thumb,.th{line-height:0;display:inline-block;border:solid 4px #fff;-webkit-box-shadow:0 0 0 1px #ddd;box-shadow:0 0 0 1px #ddd}
.imageblock.left,.imageblock[style*="float: left"]{margin:.25em .625em 1.25em 0}
.imageblock.right,.imageblock[style*="float: right"]{margin:.25em 0 1.25em .625em}
.imageblock>.title{margin-bottom:0}
.imageblock.thumb,.imageblock.th{border-width:6px}
.imageblock.thumb>.title,.imageblock.th>.title{padding:0 .125em}
.image.left,.image.right{margin-top:.25em;margin-bottom:.25em;display:inline-block;line-height:0}
.image.left{margin-right:.625em}
.image.right{margin-left:.625em}
a.image{text-decoration:none;display:inline-block}
a.image object{pointer-events:none}
sup.footnote,sup.footnoteref{font-size:.875em;position:static;vertical-align:super}
sup.footnote a,sup.footnoteref a{text-decoration:none}
sup.footnote a:active,sup.footnoteref a:active{text-decoration:underline}
#footnotes{padding-top:.75em;padding-bottom:.75em;margin-bottom:.625em}
#footnotes hr{width:20%;min-width:6.25em;margin:-.25em 0 .75em 0;border-width:1px 0 0 0}
#footnotes .footnote{padding:0 .375em 0 .225em;line-height:1.3334;font-size:.875em;margin-left:1.2em;text-indent:-1.05em;margin-bottom:.2em}
#footnotes .footnote a:first-of-type{font-weight:bold;text-decoration:none}
#footnotes .footnote:last-of-type{margin-bottom:0}
#content #footnotes{margin-top:-.625em;margin-bottom:0;padding:.75em 0}
.gist .file-data>table{border:0;background:#fff;width:100%;margin-bottom:0}
.gist .file-data>table td.line-data{width:99%}
div.unbreakable{page-break-inside:avoid}
.big{font-size:larger}
.small{font-size:smaller}
.underline{text-decoration:underline}
.overline{text-decoration:overline}
.line-through{text-decoration:line-through}
.aqua{color:#00bfbf}
.aqua-background{background-color:#00fafa}
.black{color:#000}
.black-background{background-color:#000}
.blue{color:#0000bf}
.blue-background{background-color:#0000fa}
.fuchsia{color:#bf00bf}
.fuchsia-background{background-color:#fa00fa}
.gray{color:#606060}
.gray-background{background-color:#7d7d7d}
.green{color:#006000}
.green-background{background-color:#007d00}
.lime{color:#00bf00}
.lime-background{background-color:#00fa00}
.maroon{color:#600000}
.maroon-background{background-color:#7d0000}
.navy{color:#000060}
.navy-background{background-color:#00007d}
.olive{color:#606000}
.olive-background{background-color:#7d7d00}
.purple{color:#600060}
.purple-background{background-color:#7d007d}
.red{color:#bf0000}
.red-background{background-color:#fa0000}
.silver{color:#909090}
.silver-background{background-color:#bcbcbc}
.teal{color:#006060}
.teal-background{background-color:#007d7d}
.white{color:#bfbfbf}
.white-background{background-color:#fafafa}
.yellow{color:#bfbf00}
.yellow-background{background-color:#fafa00}
span.icon>.fa{cursor:default}
.admonitionblock td.icon [class^="fa icon-"]{font-size:2.5em;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,.5);cursor:default}
.admonitionblock td.icon .icon-note:before{content:"\f05a";color:#19407c}
.admonitionblock td.icon .icon-tip:before{content:"\f0eb";text-shadow:1px 1px 2px rgba(155,155,0,.8);color:#111}
.admonitionblock td.icon .icon-warning:before{content:"\f071";color:#bf6900}
.admonitionblock td.icon .icon-caution:before{content:"\f06d";color:#bf3400}
.admonitionblock td.icon .icon-important:before{content:"\f06a";color:#bf0000}
.conum[data-value]{display:inline-block;color:#fff!important;background-color:rgba(0,0,0,.8);-webkit-border-radius:100px;border-radius:100px;text-align:center;font-size:.75em;width:1.67em;height:1.67em;line-height:1.67em;font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;font-style:normal;font-weight:bold}
.conum[data-value] *{color:#fff!important}
.conum[data-value]+b{display:none}
.conum[data-value]:after{content:attr(data-value)}
pre .conum[data-value]{position:relative;top:-.125em}
b.conum *{color:inherit!important}
.conum:not([data-value]):empty{display:none}
dt,th.tableblock,td.content,div.footnote{text-rendering:optimizeLegibility}
h1,h2,p,td.content,span.alt{letter-spacing:-.01em}
p strong,td.content strong,div.footnote strong{letter-spacing:-.005em}
p,blockquote,dt,td.content,span.alt{font-size:1.0625rem}
p{margin-bottom:1.25rem}
.sidebarblock p,.sidebarblock dt,.sidebarblock td.content,p.tableblock{font-size:1em}
.exampleblock>.content{background-color:#fffef7;border-color:#e0e0dc;-webkit-box-shadow:0 1px 4px #e0e0dc;box-shadow:0 1px 4px #e0e0dc}
.print-only{display:none!important}
@media print{@page{margin:1.25cm .75cm}
*{-webkit-box-shadow:none!important;box-shadow:none!important;text-shadow:none!important}
a{color:inherit!important;text-decoration:underline!important}
a.bare,a[href^="#"],a[href^="mailto:"]{text-decoration:none!important}
a[href^="http:"]:not(.bare):after,a[href^="https:"]:not(.bare):after{content:"(" attr(href) ")";display:inline-block;font-size:.875em;padding-left:.25em}
abbr[title]:after{content:" (" attr(title) ")"}
pre,blockquote,tr,img,object,svg{page-break-inside:avoid}
thead{display:table-header-group}
svg{max-width:100%}
p,blockquote,dt,td.content{font-size:1em;orphans:3;widows:3}
h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{page-break-after:avoid}
#toc,.sidebarblock,.exampleblock>.content{background:none!important}
#toc{border-bottom:1px solid #ddddd8!important;padding-bottom:0!important}
.sect1{padding-bottom:0!important}
.sect1+.sect1{border:0!important}
#header>h1:first-child{margin-top:1.25rem}
body.book #header{text-align:center}
body.book #header>h1:first-child{border:0!important;margin:2.5em 0 1em 0}
body.book #header .details{border:0!important;display:block;padding:0!important}
body.book #header .details span:first-child{margin-left:0!important}
body.book #header .details br{display:block}
body.book #header .details br+span:before{content:none!important}
body.book #toc{border:0!important;text-align:left!important;padding:0!important;margin:0!important}
body.book #toc,body.book #preamble,body.book h1.sect0,body.book .sect1>h2{page-break-before:always}
.listingblock code[data-lang]:before{display:block}
#footer{background:none!important;padding:0 .9375em}
#footer-text{color:rgba(0,0,0,.6)!important;font-size:.9em}
.hide-on-print{display:none!important}
.print-only{display:block!important}
.hide-for-print{display:none!important}
.show-for-print{display:inherit!important}}
</style>
</head>
<body class="article">
<div id="header">
<h1>Cours de programmation orientée objet avec Java</h1>
<div class="details">
<span id="author" class="author">Arnaud Tournier</span><br>
<span id="email" class="email"><a href="mailto:ltearno@gmail.com">ltearno@gmail.com</a></span><br>
</div>
</div>
<div id="content">
<div id="preamble">
<div class="sectionbody">
<div class="paragraph">
<p>LTE Consulting © - 2016</p>
</div>
<div id="toc" class="toc">
<div id="toctitle" class="title">Cours de programmation orientée objet avec Java</div>
<ul class="sectlevel1">
<li><a href="#_avant_propos">Avant-propos</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_quelques_liens_utiles">Quelques liens utiles</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_enjeux_et_etat_de_l_art">Enjeux et Etat de l’art</a></li>
<li><a href="#_uml_conception_objet">UML - conception objet</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_modélisation_objet">Modélisation objet</a></li>
<li><a href="#_diagramme_de_cas_d_utilisation">Diagramme de cas d’utilisation</a></li>
<li><a href="#_diagramme_de_classe">Diagramme de classe</a></li>
<li><a href="#_diagramme_de_séquence">Diagramme de séquence</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_java_les_fondamentaux">Java - Les fondamentaux</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_présentation_de_java_et_jvm">Présentation de Java et JVM</a></li>
<li><a href="#_principes">Principes</a></li>
<li><a href="#_programme_code_helloworld_code">Programme <code>HelloWorld</code></a></li>
<li><a href="#_variables">Variables</a></li>
<li><a href="#_les_types_primitifs">Les types primitifs</a></li>
<li><a href="#_les_tableaux">Les tableaux</a></li>
<li><a href="#_la_classe_code_string_code">La classe <code>String</code></a></li>
<li><a href="#_structures_de_controle">Structures de controle</a></li>
<li><a href="#_ecrire_une_classe">Ecrire une classe</a></li>
<li><a href="#_classes_abstraites">Classes abstraites</a></li>
<li><a href="#_classes_finales">Classes finales</a></li>
<li><a href="#_champs_et_méthodes_statiques">Champs et méthodes statiques</a></li>
<li><a href="#_héritage">Héritage</a></li>
<li><a href="#_la_classe_code_object_code">La classe <code>Object</code></a></li>
<li><a href="#_annotations_introduction">Annotations introduction</a></li>
<li><a href="#_interfaces">Interfaces</a></li>
<li><a href="#_les_génériques">Les génériques</a></li>
<li><a href="#_classes_imbriquées">Classes imbriquées</a></li>
<li><a href="#_classes_anonymes">Classes anonymes</a></li>
<li><a href="#_les_exceptions">Les exceptions</a></li>
<li><a href="#_conventions_de_nommage">Conventions de nommage</a></li>
<li><a href="#_autres_conventions">Autres conventions</a></li>
<li><a href="#_les_collections">Les collections</a></li>
<li><a href="#_communication_entre_objets">Communication entre objets</a></li>
<li><a href="#_le_pattern_commande">Le pattern Commande</a></li>
<li><a href="#_quelques_classes_du_sdk">Quelques classes du SDK</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_les_principes_de_la_conception_objet">Les principes de la conception objet</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_dry">DRY</a></li>
<li><a href="#_solid">SOLID</a></li>
<li><a href="#_grasp">GRASP</a></li>
<li><a href="#_kiss">KISS</a></li>
<li><a href="#_les_design_patterns">Les design patterns</a></li>
<li><a href="#_communication_entre_objets_patterns_de_communication">Communication entre objets (patterns de communication)</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_a_suivre">A suivre…​</a></li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ce cours est Open Source. Les sources et ce document sont disponibles en ligne à ces adresse :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Ce document : <a href="http://lteconsulting.fr/java/">lteconsulting.fr/java/</a></p>
</li>
<li>
<p>Les sources de ce document ainsi que des projets d’exemple : <a href="https://github.com/ltearno/formation-programmation-java">github.com/ltearno/formation-programmation-java</a></p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Vous pouvez donc proposer des modifications (les corrections sont bienvenues) en créant des <a href="https://help.github.com/articles/using-pull-requests/">pull requests</a>.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect1">
<h2 id="_avant_propos">Avant-propos</h2>
<div class="sectionbody">
<div class="paragraph">
<p>Ce document n’a pas vocation a être ni trop détaillé ni exhaustif. On renverra le lecteur vers des documents plus riches lorsque cela est nécessaire.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Voici une liste de liens que vous pouvez utiliser pour vous auto-documenter, ou bien simplement pour approfondir les connaissances acquises dans ce cours.</p>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_quelques_liens_utiles">Quelques liens utiles</h3>
<div class="paragraph">
<p>Afin de connaître le Java de façon approfondie, il est nécessaire de se documenter et d’expérimenter. Voilà quelques liens qui vous permettront d’avancer de façon autonome.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Les cours :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p><a href="http://docs.oracle.com/javase/tutorial/">Tutoriel officiel Java (en Anglais)</a></p>
</li>
<li>
<p><a href="http://www.oracle.com/technetwork/java/javase/java-tutorial-downloads-2005894.html">Page de téléchargement des tutoriaux officiels Java (en Anglais)</a></p>
</li>
<li>
<p>Le fameux <a href="http://www.jmdoudoux.fr/accueil_java.htm#dej">cours</a> de <a href="https://www.linkedin.com/in/jmdoudoux">Jean-Michel Doudoux</a>, un des nombreux <a href="https://java-champions.java.net/">Java champions</a>.</p>
</li>
<li>
<p>Des <a href="https://openclassrooms.com/courses/apprenez-a-programmer-en-java">cours</a> sur open class rooms. C’est un site d’auto-formation, il y a souvent de bons documents.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Les exercices :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Les <a href="http://perso.telecom-paristech.fr/~charon/coursJava/exercices/index.html">cours</a> d’Irène Charon.</p>
</li>
<li>
<p>D’autres exercices sur <a href="http://www.cours-gratuit.com/java/">cours-gratuit.com/java/</a>.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Les personnes influentes :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Rémi Forax,</p>
</li>
<li>
<p>Antonio Goncalves (livre Java EE),</p>
</li>
<li>
<p>José Paumard avec son blog <a href="http://blog.paumard.org/">Java le soir</a>,</p>
</li>
<li>
<p>Jean-Michel Doudoux,</p>
</li>
<li>
<p>Antoine Sabot-Durand,</p>
</li>
<li>
<p>…​</p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect1">
<h2 id="_enjeux_et_etat_de_l_art">Enjeux et Etat de l’art</h2>
<div class="sectionbody">
<div class="paragraph">
<p>Le système d’information est crucial pour n’importe quelle entreprise. Toutes les informations y sont stockées (clients, factures, …​).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Créer des SI est un métier. Le marché est pour le plus gros organisé avec des <em>prestataires de service</em> (SSII), qui créent et gèrent le SI pour leurs clients. Le point est que concevoir, déployer et gérer un SI est un métier qui exige des compétences fortes.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>De nombreuses pratiques et théories existent pour construire et gérer les SI.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Nous allons découvrir la <em>programmation objet avec Java</em> - une de ces méthodes - qui permet la conception et le développement d’applications d’entreprise de grande taille tout en <em>maîtrisant</em> la complexité des problèmes soumis au développeur.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect1">
<h2 id="_uml_conception_objet">UML - conception objet</h2>
<div class="sectionbody">
<div class="sect2">
<h3 id="_modélisation_objet">Modélisation objet</h3>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_diagramme_de_cas_d_utilisation">Diagramme de cas d’utilisation</h3>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_diagramme_de_classe">Diagramme de classe</h3>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_diagramme_de_séquence">Diagramme de séquence</h3>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect1">
<h2 id="_java_les_fondamentaux">Java - Les fondamentaux</h2>
<div class="sectionbody">
<div class="sect2">
<h3 id="_présentation_de_java_et_jvm">Présentation de Java et JVM</h3>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_principes">Principes</h3>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_programme_code_helloworld_code">Programme <code>HelloWorld</code></h3>
<div class="paragraph">
<p>Créez un projet vide et un fichier <code>HelloWorld.java</code> dedans avec le contenu suivant :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">public class HelloWorld
{
public static void main( String[] args ) <b class="conum">(1)</b>
{
System.out.println( "Bonjour tout le monde !" ); <b class="conum">(2)</b>
}
}</code></pre>
</div>
</div>
<div class="colist arabic">
<ol>
<li>
<p>Méthode principale du programme.</p>
</li>
<li>
<p>Appel qui permet d’afficher "Bonjour tout le monde !" à l’écran.</p>
</li>
</ol>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Compiler ce code avec la commande</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p><code>javac HelloWorld.java</code></p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ceci produit un fichier <code>HelloWorld.class</code> contenant le byte-code issue de la compilation du code source.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Exécutez ce programme avec la commande :</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p><code>java HelloWorld</code></p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Le programme écrit "Bonjour tout le monde !" sur la console.</p>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_variables">Variables</h3>
<div class="dlist">
<dl>
<dt class="hdlist1">Variable</dt>
<dd>
<p>un emplacement en mémoire avec un <em>nom</em> et un <em>type</em>.</p>
</dd>
</dl>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_déclaration">Déclaration</h4>
<div class="paragraph">
<p>Ceci déclare une variable nommée <code>i</code> de type <code>int</code>.</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">int i;</code></pre>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_affectation">Affectation</h4>
<div class="paragraph">
<p>Ici nous affectons la valeur <code>42</code> à la variable <code>i</code>.</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">int i; <b class="conum">(1)</b>
i = 42; <b class="conum">(2)</b></code></pre>
</div>
</div>
<div class="colist arabic">
<ol>
<li>
<p>Déclaration</p>
</li>
<li>
<p>Affectation</p>
</li>
</ol>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_utilisation">Utilisation</h4>
<div class="paragraph">
<p>Pour utiliser la valeur contenue dans la variable, il suffit de mentionner son nom :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">int v = i; <b class="conum">(1)</b>
System.out.println( "La valeur de v est : " + v ); <b class="conum">(2)</b></code></pre>
</div>
</div>
<div class="colist arabic">
<ol>
<li>
<p>Lecture de <code>i</code> pour affecter la variable <code>`v</code></p>
</li>
<li>
<p>Lecture de <code>v</code> pour construire la chaine qui va s’afficher dans la console.</p>
</li>
</ol>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_les_types_primitifs">Les types primitifs</h3>
<div class="paragraph">
<p>Il existe en Java deux familles de type : les types primitifs et les types objet.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Les types primitifs portent des valeurs, en voici la liste :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>valeur booléenne : <code>boolean</code>,</p>
</li>
<li>
<p>valeurs entières : <code>byte</code>, <code>short</code>, <code>int</code>, <code>long</code>,</p>
</li>
<li>
<p>valeurs flottantes : <code>float</code> et <code>short</code>,</p>
</li>
<li>
<p>valeur caractère (unicode, 16 bits) : <code>char</code>.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="admonitionblock note">
<table>
<tr>
<td class="icon">
<div class="title">Note</div>
</td>
<td class="content">
Attention, les types primitifs <code>float</code> et <code>double</code> sont codés en virgule flottante ! Il ne faut <strong>surtout pas les utiliser</strong> pour effectuer des traitements monétaires. Voici <a href="http://www.enseignement.polytechnique.fr/informatique/profs/Jean-Jacques.Levy/poly/main1/node7.html">quelques</a> <a href="http://pdp.microjoe.org/tutoriels/85/les-nombres-a-virgule-flottante/">liens</a> <a href="http://www.math.univ-paris13.fr/~delourme/Feuilles_TD_Projets_2013-2014/Chapitre1Japhet.pdf">explicatifs</a> et <a href="http://docs.oracle.com/cd/E19957-01/806-3568/ncg_goldberg.html">passionnants</a>.
</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_les_tableaux">Les tableaux</h3>
<div class="paragraph">
<p>Une ou plusieurs dimension.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Indices démarrent de zéro.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Un tableau stocke la classe des éléments qu’il stocke. Il provoque une exception <code>java.lang.ArrayStoreException</code> si un objet du mauvais type est inséré dans le tableau.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Si on essaie d’accéder à une cellule du tableau qui n’existe pas (index négatif ou index trop grand), l’exception <code>IndexOutOfBoundsExeption</code> est levée.</p>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_déclaration_2">Déclaration</h4>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">int[] tableauEntiers; <b class="conum">(1)</b>
String[] tableauString; <b class="conum">(1)</b></code></pre>
</div>
</div>
<div class="colist arabic">
<ol>
<li>
<p>Les tableaux sont ici seulement déclarés, il ne sont pas encore <em>instanciés</em> en mémoire. La variable <code>tableauEntiers</code> vaut <code>null</code> (de même pour <code>tableauString</code>).</p>
</li>
</ol>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_instantiation">Instantiation</h4>
<div class="paragraph">
<p>On crée véritablement le tableau en mémoire avec l’instantiation qui s’écrit ainsi :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">tableauEntiers = new int[50]; <b class="conum">(1)</b></code></pre>
</div>
</div>
<div class="colist arabic">
<ol>
<li>
<p>Nous demandons la réservation en mémoire d’un espace pouvant stocker 50 valeurs <code>int</code>.</p>
</li>
</ol>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_utilisation_2">Utilisation</h4>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">// lecture de la sixième cellule
int valeurCellule = tableauEntiers[5];
// écriture dans la première cellule
tableauEntiers[0] = -2;</code></pre>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_la_classe_code_string_code">La classe <code>String</code></h3>
<div class="paragraph">
<p>La classe <code>String</code> sert à représenter des chaînes de caractères (qui ont le plus souvent comme objectif d’être présentées à l’utilisateur, à un moment où un autre).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>La <a href="https://docs.oracle.com/javase/7/docs/api/java/lang/String.html">Javadoc</a> de la class String est complète pour connaître les méthodes statiques et non statiques de cette classe. Voici néanmoins quelques méthodes de la classe <code>String</code> que vous utiliserez souvent :</p>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_boolean_startswith_string_other_code_code_boolean_endswith_string_other_code"><code>boolean startsWith( String other )</code>, <code>boolean endsWith( String other )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Permet de savoir si une chaîne commence par une autre (ou termine pour la méthode <code>endsWith()</code>).</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_string_split_string_separateur_code"><code>String[] split( String separateur )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Permet de découper une chaîne de caractère en morceaux séparés par la chaine contenue dans le paramètre <code>separateur</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Exemple :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">String s = "5;6";
// partage la chaine "5;6" en utilisant ';' comme séparateur
String[] parts = s.split( ";" );
// affiche "2"
System.out.println( parts.length );
// affiche "5"
System.out.println( parts[0] );
// affiche "6"
System.out.println( parts[1] );
NOTE: Attention, le paramètre `separateur` est en fait interprété comme une expression régulière.</code></pre>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_string_trim_code"><code>String trim()</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Renvoie la chaine sans les espaces de début et de fin.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Par exemple appeller cette méthode sur la chaine " Bonjour Madame " retournera la chaine "Bonjour Madame".</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_string_tolowercase_code"><code>String toLowerCase()</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne une chaine dans laquelle les majuscules ont été transformées en minuscules.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_string_touppercase_code"><code>String toUpperCase()</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne une chaine dans laquelle les minuscules ont été transformées en majuscules.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_boolean_isempty_code"><code>boolean isEmpty()</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne <code>true</code> si la chaine de caractères est vide, <code>false</code> sinon.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_int_length_code"><code>int length()</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne la longueur de la chaîne de caractères.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_boolean_equals_object_other_code_code_boolean_equalsignorecase_string_other_code"><code>boolean equals( Object other )</code>, <code>boolean equalsIgnoreCase( String other )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne <code>true</code> si la chaine passée en paramètre est identique à celle sur laquelle on appelle la méthode. La méthode <code>equalsIgnoreCase</code> ignore la casse lors de la comparaison.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_int_indexof_string_part_code"><code>int indexOf( String part )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Cherche dans la chaine si elle contient <code>part</code>, auquel cas cette méthode retourne l’index où de trouve <code>part</code> dans la chaîne sur laquelle on appelle cette méthode. Elle retourne <strong>-1</strong> si <code>part</code> n’est pas trouvée.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_substring_int_start_int_end_code"><code>substring( int start, int end )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne une sous chaine de la chaine sur laquelle est appellée la méthode, en commençant à l’index <code>start</code> et en terminant à l’index <code>end</code> <em>exclu</em>.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="__code_replace_string_motif_string_par_code_code_replaceall_string_motif_string_par_code"><code>replace( String motif, String par )</code>, <code>replaceAll( String motif, String par )</code></h4>
<div class="paragraph">
<p>Retourne une chaine dans laquelle l’occurence de <code>motif</code> a été remplacée par <code>par</code>. La méthode <code>replaceAll</code> remplace <strong>toutes</strong> les occurences.</p>
</div>
<div class="admonitionblock note">
<table>
<tr>
<td class="icon">
<div class="title">Note</div>
</td>
<td class="content">
Attention, le paramètre <code>motif</code> est en fait interprété comme une expression régulière.
</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_structures_de_controle">Structures de controle</h3>
<div class="dlist">
<dl>
<dt class="hdlist1">Instructions de branchement</dt>
<dd>
<p><code>if</code>, <code>switch</code>.</p>
</dd>
<dt class="hdlist1">Instructions de bouclage</dt>
<dd>
<p><code>for</code>, <code>while</code>, <code>do …​ while</code>.</p>
</dd>
</dl>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_ecrire_une_classe">Ecrire une classe</h3>
<div class="sect3">
<h4 id="_un_fichier_une_classe">Un fichier, une classe</h4>
<div class="paragraph">
<p>Une classe java s’écrit dans un fichier nommé par le même nom (et même casse) auquel on donne l’extension <code>.java</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ce fichier .java sera (<em>le plus souvent</em>) situé dans un sous-répertoire du répertoire <code>src/</code> du projet, et qui correspondra au chemin jusqu’au <em>package</em> de la classe.</p>
</div>
<div class="admonitionblock note">
<table>
<tr>
<td class="icon">
<div class="title">Note</div>
</td>
<td class="content">
Il est néanmoins possible de déclarer plusieurs classes dans un même fichier <strong>.java</strong>. Nous reviendrons sur ces cas plus tard dans le cours (voir les classes imbriquées).
</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_déclaration_d_une_classe">Déclaration d’une classe</h4>
<div class="paragraph">
<p>Pour créer une classe, on utilise le code suivant :</p>