forked from fabienfelix/formation-programmation-java
-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 0
Expand file tree
/
Copy pathexercices-javaee.html
More file actions
1472 lines (1468 loc) · 83.6 KB
/
exercices-javaee.html
File metadata and controls
1472 lines (1468 loc) · 83.6 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
<!DOCTYPE html>
<html lang="en">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<!--[if IE]><meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge"><![endif]-->
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<meta name="generator" content="Asciidoctor 1.5.5">
<meta name="author" content="Arnaud Tournier">
<title>Exercices Programmation Java EE</title>
<link rel="stylesheet" href="https://fonts.googleapis.com/css?family=Open+Sans:300,300italic,400,400italic,600,600italic%7CNoto+Serif:400,400italic,700,700italic%7CDroid+Sans+Mono:400,700">
<style>
/* Asciidoctor default stylesheet | MIT License | http://asciidoctor.org */
/* Remove comment around @import statement below when using as a custom stylesheet */
/*@import "https://fonts.googleapis.com/css?family=Open+Sans:300,300italic,400,400italic,600,600italic%7CNoto+Serif:400,400italic,700,700italic%7CDroid+Sans+Mono:400,700";*/
article,aside,details,figcaption,figure,footer,header,hgroup,main,nav,section,summary{display:block}
audio,canvas,video{display:inline-block}
audio:not([controls]){display:none;height:0}
[hidden],template{display:none}
script{display:none!important}
html{font-family:sans-serif;-ms-text-size-adjust:100%;-webkit-text-size-adjust:100%}
a{background:transparent}
a:focus{outline:thin dotted}
a:active,a:hover{outline:0}
h1{font-size:2em;margin:.67em 0}
abbr[title]{border-bottom:1px dotted}
b,strong{font-weight:bold}
dfn{font-style:italic}
hr{-moz-box-sizing:content-box;box-sizing:content-box;height:0}
mark{background:#ff0;color:#000}
code,kbd,pre,samp{font-family:monospace;font-size:1em}
pre{white-space:pre-wrap}
q{quotes:"\201C" "\201D" "\2018" "\2019"}
small{font-size:80%}
sub,sup{font-size:75%;line-height:0;position:relative;vertical-align:baseline}
sup{top:-.5em}
sub{bottom:-.25em}
img{border:0}
svg:not(:root){overflow:hidden}
figure{margin:0}
fieldset{border:1px solid silver;margin:0 2px;padding:.35em .625em .75em}
legend{border:0;padding:0}
button,input,select,textarea{font-family:inherit;font-size:100%;margin:0}
button,input{line-height:normal}
button,select{text-transform:none}
button,html input[type="button"],input[type="reset"],input[type="submit"]{-webkit-appearance:button;cursor:pointer}
button[disabled],html input[disabled]{cursor:default}
input[type="checkbox"],input[type="radio"]{box-sizing:border-box;padding:0}
input[type="search"]{-webkit-appearance:textfield;-moz-box-sizing:content-box;-webkit-box-sizing:content-box;box-sizing:content-box}
input[type="search"]::-webkit-search-cancel-button,input[type="search"]::-webkit-search-decoration{-webkit-appearance:none}
button::-moz-focus-inner,input::-moz-focus-inner{border:0;padding:0}
textarea{overflow:auto;vertical-align:top}
table{border-collapse:collapse;border-spacing:0}
*,*:before,*:after{-moz-box-sizing:border-box;-webkit-box-sizing:border-box;box-sizing:border-box}
html,body{font-size:100%}
body{background:#fff;color:rgba(0,0,0,.8);padding:0;margin:0;font-family:"Noto Serif","DejaVu Serif",serif;font-weight:400;font-style:normal;line-height:1;position:relative;cursor:auto;tab-size:4;-moz-osx-font-smoothing:grayscale;-webkit-font-smoothing:antialiased}
a:hover{cursor:pointer}
img,object,embed{max-width:100%;height:auto}
object,embed{height:100%}
img{-ms-interpolation-mode:bicubic}
.left{float:left!important}
.right{float:right!important}
.text-left{text-align:left!important}
.text-right{text-align:right!important}
.text-center{text-align:center!important}
.text-justify{text-align:justify!important}
.hide{display:none}
img,object,svg{display:inline-block;vertical-align:middle}
textarea{height:auto;min-height:50px}
select{width:100%}
.center{margin-left:auto;margin-right:auto}
.spread{width:100%}
p.lead,.paragraph.lead>p,#preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{font-size:1.21875em;line-height:1.6}
.subheader,.admonitionblock td.content>.title,.audioblock>.title,.exampleblock>.title,.imageblock>.title,.listingblock>.title,.literalblock>.title,.stemblock>.title,.openblock>.title,.paragraph>.title,.quoteblock>.title,table.tableblock>.title,.verseblock>.title,.videoblock>.title,.dlist>.title,.olist>.title,.ulist>.title,.qlist>.title,.hdlist>.title{line-height:1.45;color:#7a2518;font-weight:400;margin-top:0;margin-bottom:.25em}
div,dl,dt,dd,ul,ol,li,h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6,pre,form,p,blockquote,th,td{margin:0;padding:0;direction:ltr}
a{color:#2156a5;text-decoration:underline;line-height:inherit}
a:hover,a:focus{color:#1d4b8f}
a img{border:none}
p{font-family:inherit;font-weight:400;font-size:1em;line-height:1.6;margin-bottom:1.25em;text-rendering:optimizeLegibility}
p aside{font-size:.875em;line-height:1.35;font-style:italic}
h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;font-weight:300;font-style:normal;color:#ba3925;text-rendering:optimizeLegibility;margin-top:1em;margin-bottom:.5em;line-height:1.0125em}
h1 small,h2 small,h3 small,#toctitle small,.sidebarblock>.content>.title small,h4 small,h5 small,h6 small{font-size:60%;color:#e99b8f;line-height:0}
h1{font-size:2.125em}
h2{font-size:1.6875em}
h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{font-size:1.375em}
h4,h5{font-size:1.125em}
h6{font-size:1em}
hr{border:solid #ddddd8;border-width:1px 0 0;clear:both;margin:1.25em 0 1.1875em;height:0}
em,i{font-style:italic;line-height:inherit}
strong,b{font-weight:bold;line-height:inherit}
small{font-size:60%;line-height:inherit}
code{font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;font-weight:400;color:rgba(0,0,0,.9)}
ul,ol,dl{font-size:1em;line-height:1.6;margin-bottom:1.25em;list-style-position:outside;font-family:inherit}
ul,ol,ul.no-bullet,ol.no-bullet{margin-left:1.5em}
ul li ul,ul li ol{margin-left:1.25em;margin-bottom:0;font-size:1em}
ul.square li ul,ul.circle li ul,ul.disc li ul{list-style:inherit}
ul.square{list-style-type:square}
ul.circle{list-style-type:circle}
ul.disc{list-style-type:disc}
ul.no-bullet{list-style:none}
ol li ul,ol li ol{margin-left:1.25em;margin-bottom:0}
dl dt{margin-bottom:.3125em;font-weight:bold}
dl dd{margin-bottom:1.25em}
abbr,acronym{text-transform:uppercase;font-size:90%;color:rgba(0,0,0,.8);border-bottom:1px dotted #ddd;cursor:help}
abbr{text-transform:none}
blockquote{margin:0 0 1.25em;padding:.5625em 1.25em 0 1.1875em;border-left:1px solid #ddd}
blockquote cite{display:block;font-size:.9375em;color:rgba(0,0,0,.6)}
blockquote cite:before{content:"\2014 \0020"}
blockquote cite a,blockquote cite a:visited{color:rgba(0,0,0,.6)}
blockquote,blockquote p{line-height:1.6;color:rgba(0,0,0,.85)}
@media only screen and (min-width:768px){h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{line-height:1.2}
h1{font-size:2.75em}
h2{font-size:2.3125em}
h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{font-size:1.6875em}
h4{font-size:1.4375em}}
table{background:#fff;margin-bottom:1.25em;border:solid 1px #dedede}
table thead,table tfoot{background:#f7f8f7;font-weight:bold}
table thead tr th,table thead tr td,table tfoot tr th,table tfoot tr td{padding:.5em .625em .625em;font-size:inherit;color:rgba(0,0,0,.8);text-align:left}
table tr th,table tr td{padding:.5625em .625em;font-size:inherit;color:rgba(0,0,0,.8)}
table tr.even,table tr.alt,table tr:nth-of-type(even){background:#f8f8f7}
table thead tr th,table tfoot tr th,table tbody tr td,table tr td,table tfoot tr td{display:table-cell;line-height:1.6}
h1,h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title,h4,h5,h6{line-height:1.2;word-spacing:-.05em}
h1 strong,h2 strong,h3 strong,#toctitle strong,.sidebarblock>.content>.title strong,h4 strong,h5 strong,h6 strong{font-weight:400}
.clearfix:before,.clearfix:after,.float-group:before,.float-group:after{content:" ";display:table}
.clearfix:after,.float-group:after{clear:both}
*:not(pre)>code{font-size:.9375em;font-style:normal!important;letter-spacing:0;padding:.1em .5ex;word-spacing:-.15em;background-color:#f7f7f8;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px;line-height:1.45;text-rendering:optimizeSpeed;word-wrap:break-word}
*:not(pre)>code.nobreak{word-wrap:normal}
*:not(pre)>code.nowrap{white-space:nowrap}
pre,pre>code{line-height:1.45;color:rgba(0,0,0,.9);font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;font-weight:400;text-rendering:optimizeSpeed}
em em{font-style:normal}
strong strong{font-weight:400}
.keyseq{color:rgba(51,51,51,.8)}
kbd{font-family:"Droid Sans Mono","DejaVu Sans Mono",monospace;display:inline-block;color:rgba(0,0,0,.8);font-size:.65em;line-height:1.45;background-color:#f7f7f7;border:1px solid #ccc;-webkit-border-radius:3px;border-radius:3px;-webkit-box-shadow:0 1px 0 rgba(0,0,0,.2),0 0 0 .1em white inset;box-shadow:0 1px 0 rgba(0,0,0,.2),0 0 0 .1em #fff inset;margin:0 .15em;padding:.2em .5em;vertical-align:middle;position:relative;top:-.1em;white-space:nowrap}
.keyseq kbd:first-child{margin-left:0}
.keyseq kbd:last-child{margin-right:0}
.menuseq,.menu{color:rgba(0,0,0,.8)}
b.button:before,b.button:after{position:relative;top:-1px;font-weight:400}
b.button:before{content:"[";padding:0 3px 0 2px}
b.button:after{content:"]";padding:0 2px 0 3px}
p a>code:hover{color:rgba(0,0,0,.9)}
#header,#content,#footnotes,#footer{width:100%;margin-left:auto;margin-right:auto;margin-top:0;margin-bottom:0;max-width:62.5em;*zoom:1;position:relative;padding-left:.9375em;padding-right:.9375em}
#header:before,#header:after,#content:before,#content:after,#footnotes:before,#footnotes:after,#footer:before,#footer:after{content:" ";display:table}
#header:after,#content:after,#footnotes:after,#footer:after{clear:both}
#content{margin-top:1.25em}
#content:before{content:none}
#header>h1:first-child{color:rgba(0,0,0,.85);margin-top:2.25rem;margin-bottom:0}
#header>h1:first-child+#toc{margin-top:8px;border-top:1px solid #ddddd8}
#header>h1:only-child,body.toc2 #header>h1:nth-last-child(2){border-bottom:1px solid #ddddd8;padding-bottom:8px}
#header .details{border-bottom:1px solid #ddddd8;line-height:1.45;padding-top:.25em;padding-bottom:.25em;padding-left:.25em;color:rgba(0,0,0,.6);display:-ms-flexbox;display:-webkit-flex;display:flex;-ms-flex-flow:row wrap;-webkit-flex-flow:row wrap;flex-flow:row wrap}
#header .details span:first-child{margin-left:-.125em}
#header .details span.email a{color:rgba(0,0,0,.85)}
#header .details br{display:none}
#header .details br+span:before{content:"\00a0\2013\00a0"}
#header .details br+span.author:before{content:"\00a0\22c5\00a0";color:rgba(0,0,0,.85)}
#header .details br+span#revremark:before{content:"\00a0|\00a0"}
#header #revnumber{text-transform:capitalize}
#header #revnumber:after{content:"\00a0"}
#content>h1:first-child:not([class]){color:rgba(0,0,0,.85);border-bottom:1px solid #ddddd8;padding-bottom:8px;margin-top:0;padding-top:1rem;margin-bottom:1.25rem}
#toc{border-bottom:1px solid #efefed;padding-bottom:.5em}
#toc>ul{margin-left:.125em}
#toc ul.sectlevel0>li>a{font-style:italic}
#toc ul.sectlevel0 ul.sectlevel1{margin:.5em 0}
#toc ul{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;list-style-type:none}
#toc li{line-height:1.3334;margin-top:.3334em}
#toc a{text-decoration:none}
#toc a:active{text-decoration:underline}
#toctitle{color:#7a2518;font-size:1.2em}
@media only screen and (min-width:768px){#toctitle{font-size:1.375em}
body.toc2{padding-left:15em;padding-right:0}
#toc.toc2{margin-top:0!important;background-color:#f8f8f7;position:fixed;width:15em;left:0;top:0;border-right:1px solid #efefed;border-top-width:0!important;border-bottom-width:0!important;z-index:1000;padding:1.25em 1em;height:100%;overflow:auto}
#toc.toc2 #toctitle{margin-top:0;margin-bottom:.8rem;font-size:1.2em}
#toc.toc2>ul{font-size:.9em;margin-bottom:0}
#toc.toc2 ul ul{margin-left:0;padding-left:1em}
#toc.toc2 ul.sectlevel0 ul.sectlevel1{padding-left:0;margin-top:.5em;margin-bottom:.5em}
body.toc2.toc-right{padding-left:0;padding-right:15em}
body.toc2.toc-right #toc.toc2{border-right-width:0;border-left:1px solid #efefed;left:auto;right:0}}
@media only screen and (min-width:1280px){body.toc2{padding-left:20em;padding-right:0}
#toc.toc2{width:20em}
#toc.toc2 #toctitle{font-size:1.375em}
#toc.toc2>ul{font-size:.95em}
#toc.toc2 ul ul{padding-left:1.25em}
body.toc2.toc-right{padding-left:0;padding-right:20em}}
#content #toc{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e0e0dc;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#f8f8f7;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
#content #toc>:first-child{margin-top:0}
#content #toc>:last-child{margin-bottom:0}
#footer{max-width:100%;background-color:rgba(0,0,0,.8);padding:1.25em}
#footer-text{color:rgba(255,255,255,.8);line-height:1.44}
.sect1{padding-bottom:.625em}
@media only screen and (min-width:768px){.sect1{padding-bottom:1.25em}}
.sect1+.sect1{border-top:1px solid #efefed}
#content h1>a.anchor,h2>a.anchor,h3>a.anchor,#toctitle>a.anchor,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor,h4>a.anchor,h5>a.anchor,h6>a.anchor{position:absolute;z-index:1001;width:1.5ex;margin-left:-1.5ex;display:block;text-decoration:none!important;visibility:hidden;text-align:center;font-weight:400}
#content h1>a.anchor:before,h2>a.anchor:before,h3>a.anchor:before,#toctitle>a.anchor:before,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor:before,h4>a.anchor:before,h5>a.anchor:before,h6>a.anchor:before{content:"\00A7";font-size:.85em;display:block;padding-top:.1em}
#content h1:hover>a.anchor,#content h1>a.anchor:hover,h2:hover>a.anchor,h2>a.anchor:hover,h3:hover>a.anchor,#toctitle:hover>a.anchor,.sidebarblock>.content>.title:hover>a.anchor,h3>a.anchor:hover,#toctitle>a.anchor:hover,.sidebarblock>.content>.title>a.anchor:hover,h4:hover>a.anchor,h4>a.anchor:hover,h5:hover>a.anchor,h5>a.anchor:hover,h6:hover>a.anchor,h6>a.anchor:hover{visibility:visible}
#content h1>a.link,h2>a.link,h3>a.link,#toctitle>a.link,.sidebarblock>.content>.title>a.link,h4>a.link,h5>a.link,h6>a.link{color:#ba3925;text-decoration:none}
#content h1>a.link:hover,h2>a.link:hover,h3>a.link:hover,#toctitle>a.link:hover,.sidebarblock>.content>.title>a.link:hover,h4>a.link:hover,h5>a.link:hover,h6>a.link:hover{color:#a53221}
.audioblock,.imageblock,.literalblock,.listingblock,.stemblock,.videoblock{margin-bottom:1.25em}
.admonitionblock td.content>.title,.audioblock>.title,.exampleblock>.title,.imageblock>.title,.listingblock>.title,.literalblock>.title,.stemblock>.title,.openblock>.title,.paragraph>.title,.quoteblock>.title,table.tableblock>.title,.verseblock>.title,.videoblock>.title,.dlist>.title,.olist>.title,.ulist>.title,.qlist>.title,.hdlist>.title{text-rendering:optimizeLegibility;text-align:left;font-family:"Noto Serif","DejaVu Serif",serif;font-size:1rem;font-style:italic}
table.tableblock>caption.title{white-space:nowrap;overflow:visible;max-width:0}
.paragraph.lead>p,#preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{color:rgba(0,0,0,.85)}
table.tableblock #preamble>.sectionbody>.paragraph:first-of-type p{font-size:inherit}
.admonitionblock>table{border-collapse:separate;border:0;background:none;width:100%}
.admonitionblock>table td.icon{text-align:center;width:80px}
.admonitionblock>table td.icon img{max-width:none}
.admonitionblock>table td.icon .title{font-weight:bold;font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;text-transform:uppercase}
.admonitionblock>table td.content{padding-left:1.125em;padding-right:1.25em;border-left:1px solid #ddddd8;color:rgba(0,0,0,.6)}
.admonitionblock>table td.content>:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
.exampleblock>.content{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e6e6e6;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#fff;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.exampleblock>.content>:first-child{margin-top:0}
.exampleblock>.content>:last-child{margin-bottom:0}
.sidebarblock{border-style:solid;border-width:1px;border-color:#e0e0dc;margin-bottom:1.25em;padding:1.25em;background:#f8f8f7;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.sidebarblock>:first-child{margin-top:0}
.sidebarblock>:last-child{margin-bottom:0}
.sidebarblock>.content>.title{color:#7a2518;margin-top:0;text-align:center}
.exampleblock>.content>:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .olist>ol>li:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .ulist>ul>li:last-child>:last-child,.exampleblock>.content .qlist>ol>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content>:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .olist>ol>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .ulist>ul>li:last-child>:last-child,.sidebarblock>.content .qlist>ol>li:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
.literalblock pre,.listingblock pre:not(.highlight),.listingblock pre[class="highlight"],.listingblock pre[class^="highlight "],.listingblock pre.CodeRay,.listingblock pre.prettyprint{background:#f7f7f8}
.sidebarblock .literalblock pre,.sidebarblock .listingblock pre:not(.highlight),.sidebarblock .listingblock pre[class="highlight"],.sidebarblock .listingblock pre[class^="highlight "],.sidebarblock .listingblock pre.CodeRay,.sidebarblock .listingblock pre.prettyprint{background:#f2f1f1}
.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px;word-wrap:break-word;padding:1em;font-size:.8125em}
.literalblock pre.nowrap,.literalblock pre[class].nowrap,.listingblock pre.nowrap,.listingblock pre[class].nowrap{overflow-x:auto;white-space:pre;word-wrap:normal}
@media only screen and (min-width:768px){.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{font-size:.90625em}}
@media only screen and (min-width:1280px){.literalblock pre,.literalblock pre[class],.listingblock pre,.listingblock pre[class]{font-size:1em}}
.literalblock.output pre{color:#f7f7f8;background-color:rgba(0,0,0,.9)}
.listingblock pre.highlightjs{padding:0}
.listingblock pre.highlightjs>code{padding:1em;-webkit-border-radius:4px;border-radius:4px}
.listingblock pre.prettyprint{border-width:0}
.listingblock>.content{position:relative}
.listingblock code[data-lang]:before{display:none;content:attr(data-lang);position:absolute;font-size:.75em;top:.425rem;right:.5rem;line-height:1;text-transform:uppercase;color:#999}
.listingblock:hover code[data-lang]:before{display:block}
.listingblock.terminal pre .command:before{content:attr(data-prompt);padding-right:.5em;color:#999}
.listingblock.terminal pre .command:not([data-prompt]):before{content:"$"}
table.pyhltable{border-collapse:separate;border:0;margin-bottom:0;background:none}
table.pyhltable td{vertical-align:top;padding-top:0;padding-bottom:0;line-height:1.45}
table.pyhltable td.code{padding-left:.75em;padding-right:0}
pre.pygments .lineno,table.pyhltable td:not(.code){color:#999;padding-left:0;padding-right:.5em;border-right:1px solid #ddddd8}
pre.pygments .lineno{display:inline-block;margin-right:.25em}
table.pyhltable .linenodiv{background:none!important;padding-right:0!important}
.quoteblock{margin:0 1em 1.25em 1.5em;display:table}
.quoteblock>.title{margin-left:-1.5em;margin-bottom:.75em}
.quoteblock blockquote,.quoteblock blockquote p{color:rgba(0,0,0,.85);font-size:1.15rem;line-height:1.75;word-spacing:.1em;letter-spacing:0;font-style:italic;text-align:justify}
.quoteblock blockquote{margin:0;padding:0;border:0}
.quoteblock blockquote:before{content:"\201c";float:left;font-size:2.75em;font-weight:bold;line-height:.6em;margin-left:-.6em;color:#7a2518;text-shadow:0 1px 2px rgba(0,0,0,.1)}
.quoteblock blockquote>.paragraph:last-child p{margin-bottom:0}
.quoteblock .attribution{margin-top:.5em;margin-right:.5ex;text-align:right}
.quoteblock .quoteblock{margin-left:0;margin-right:0;padding:.5em 0;border-left:3px solid rgba(0,0,0,.6)}
.quoteblock .quoteblock blockquote{padding:0 0 0 .75em}
.quoteblock .quoteblock blockquote:before{display:none}
.verseblock{margin:0 1em 1.25em 1em}
.verseblock pre{font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans;font-size:1.15rem;color:rgba(0,0,0,.85);font-weight:300;text-rendering:optimizeLegibility}
.verseblock pre strong{font-weight:400}
.verseblock .attribution{margin-top:1.25rem;margin-left:.5ex}
.quoteblock .attribution,.verseblock .attribution{font-size:.9375em;line-height:1.45;font-style:italic}
.quoteblock .attribution br,.verseblock .attribution br{display:none}
.quoteblock .attribution cite,.verseblock .attribution cite{display:block;letter-spacing:-.025em;color:rgba(0,0,0,.6)}
.quoteblock.abstract{margin:0 0 1.25em 0;display:block}
.quoteblock.abstract blockquote,.quoteblock.abstract blockquote p{text-align:left;word-spacing:0}
.quoteblock.abstract blockquote:before,.quoteblock.abstract blockquote p:first-of-type:before{display:none}
table.tableblock{max-width:100%;border-collapse:separate}
table.tableblock td>.paragraph:last-child p>p:last-child,table.tableblock th>p:last-child,table.tableblock td>p:last-child{margin-bottom:0}
table.tableblock,th.tableblock,td.tableblock{border:0 solid #dedede}
table.grid-all th.tableblock,table.grid-all td.tableblock{border-width:0 1px 1px 0}
table.grid-all tfoot>tr>th.tableblock,table.grid-all tfoot>tr>td.tableblock{border-width:1px 1px 0 0}
table.grid-cols th.tableblock,table.grid-cols td.tableblock{border-width:0 1px 0 0}
table.grid-all *>tr>.tableblock:last-child,table.grid-cols *>tr>.tableblock:last-child{border-right-width:0}
table.grid-rows th.tableblock,table.grid-rows td.tableblock{border-width:0 0 1px 0}
table.grid-all tbody>tr:last-child>th.tableblock,table.grid-all tbody>tr:last-child>td.tableblock,table.grid-all thead:last-child>tr>th.tableblock,table.grid-rows tbody>tr:last-child>th.tableblock,table.grid-rows tbody>tr:last-child>td.tableblock,table.grid-rows thead:last-child>tr>th.tableblock{border-bottom-width:0}
table.grid-rows tfoot>tr>th.tableblock,table.grid-rows tfoot>tr>td.tableblock{border-width:1px 0 0 0}
table.frame-all{border-width:1px}
table.frame-sides{border-width:0 1px}
table.frame-topbot{border-width:1px 0}
th.halign-left,td.halign-left{text-align:left}
th.halign-right,td.halign-right{text-align:right}
th.halign-center,td.halign-center{text-align:center}
th.valign-top,td.valign-top{vertical-align:top}
th.valign-bottom,td.valign-bottom{vertical-align:bottom}
th.valign-middle,td.valign-middle{vertical-align:middle}
table thead th,table tfoot th{font-weight:bold}
tbody tr th{display:table-cell;line-height:1.6;background:#f7f8f7}
tbody tr th,tbody tr th p,tfoot tr th,tfoot tr th p{color:rgba(0,0,0,.8);font-weight:bold}
p.tableblock>code:only-child{background:none;padding:0}
p.tableblock{font-size:1em}
td>div.verse{white-space:pre}
ol{margin-left:1.75em}
ul li ol{margin-left:1.5em}
dl dd{margin-left:1.125em}
dl dd:last-child,dl dd:last-child>:last-child{margin-bottom:0}
ol>li p,ul>li p,ul dd,ol dd,.olist .olist,.ulist .ulist,.ulist .olist,.olist .ulist{margin-bottom:.625em}
ul.unstyled,ol.unnumbered,ul.checklist,ul.none{list-style-type:none}
ul.unstyled,ol.unnumbered,ul.checklist{margin-left:.625em}
ul.checklist li>p:first-child>.fa-square-o:first-child,ul.checklist li>p:first-child>.fa-check-square-o:first-child{width:1em;font-size:.85em}
ul.checklist li>p:first-child>input[type="checkbox"]:first-child{width:1em;position:relative;top:1px}
ul.inline{margin:0 auto .625em auto;margin-left:-1.375em;margin-right:0;padding:0;list-style:none;overflow:hidden}
ul.inline>li{list-style:none;float:left;margin-left:1.375em;display:block}
ul.inline>li>*{display:block}
.unstyled dl dt{font-weight:400;font-style:normal}
ol.arabic{list-style-type:decimal}
ol.decimal{list-style-type:decimal-leading-zero}
ol.loweralpha{list-style-type:lower-alpha}
ol.upperalpha{list-style-type:upper-alpha}
ol.lowerroman{list-style-type:lower-roman}
ol.upperroman{list-style-type:upper-roman}
ol.lowergreek{list-style-type:lower-greek}
.hdlist>table,.colist>table{border:0;background:none}
.hdlist>table>tbody>tr,.colist>table>tbody>tr{background:none}
td.hdlist1,td.hdlist2{vertical-align:top;padding:0 .625em}
td.hdlist1{font-weight:bold;padding-bottom:1.25em}
.literalblock+.colist,.listingblock+.colist{margin-top:-.5em}
.colist>table tr>td:first-of-type{padding:0 .75em;line-height:1}
.colist>table tr>td:last-of-type{padding:.25em 0}
.thumb,.th{line-height:0;display:inline-block;border:solid 4px #fff;-webkit-box-shadow:0 0 0 1px #ddd;box-shadow:0 0 0 1px #ddd}
.imageblock.left,.imageblock[style*="float: left"]{margin:.25em .625em 1.25em 0}
.imageblock.right,.imageblock[style*="float: right"]{margin:.25em 0 1.25em .625em}
.imageblock>.title{margin-bottom:0}
.imageblock.thumb,.imageblock.th{border-width:6px}
.imageblock.thumb>.title,.imageblock.th>.title{padding:0 .125em}
.image.left,.image.right{margin-top:.25em;margin-bottom:.25em;display:inline-block;line-height:0}
.image.left{margin-right:.625em}
.image.right{margin-left:.625em}
a.image{text-decoration:none;display:inline-block}
a.image object{pointer-events:none}
sup.footnote,sup.footnoteref{font-size:.875em;position:static;vertical-align:super}
sup.footnote a,sup.footnoteref a{text-decoration:none}
sup.footnote a:active,sup.footnoteref a:active{text-decoration:underline}
#footnotes{padding-top:.75em;padding-bottom:.75em;margin-bottom:.625em}
#footnotes hr{width:20%;min-width:6.25em;margin:-.25em 0 .75em 0;border-width:1px 0 0 0}
#footnotes .footnote{padding:0 .375em 0 .225em;line-height:1.3334;font-size:.875em;margin-left:1.2em;text-indent:-1.05em;margin-bottom:.2em}
#footnotes .footnote a:first-of-type{font-weight:bold;text-decoration:none}
#footnotes .footnote:last-of-type{margin-bottom:0}
#content #footnotes{margin-top:-.625em;margin-bottom:0;padding:.75em 0}
.gist .file-data>table{border:0;background:#fff;width:100%;margin-bottom:0}
.gist .file-data>table td.line-data{width:99%}
div.unbreakable{page-break-inside:avoid}
.big{font-size:larger}
.small{font-size:smaller}
.underline{text-decoration:underline}
.overline{text-decoration:overline}
.line-through{text-decoration:line-through}
.aqua{color:#00bfbf}
.aqua-background{background-color:#00fafa}
.black{color:#000}
.black-background{background-color:#000}
.blue{color:#0000bf}
.blue-background{background-color:#0000fa}
.fuchsia{color:#bf00bf}
.fuchsia-background{background-color:#fa00fa}
.gray{color:#606060}
.gray-background{background-color:#7d7d7d}
.green{color:#006000}
.green-background{background-color:#007d00}
.lime{color:#00bf00}
.lime-background{background-color:#00fa00}
.maroon{color:#600000}
.maroon-background{background-color:#7d0000}
.navy{color:#000060}
.navy-background{background-color:#00007d}
.olive{color:#606000}
.olive-background{background-color:#7d7d00}
.purple{color:#600060}
.purple-background{background-color:#7d007d}
.red{color:#bf0000}
.red-background{background-color:#fa0000}
.silver{color:#909090}
.silver-background{background-color:#bcbcbc}
.teal{color:#006060}
.teal-background{background-color:#007d7d}
.white{color:#bfbfbf}
.white-background{background-color:#fafafa}
.yellow{color:#bfbf00}
.yellow-background{background-color:#fafa00}
span.icon>.fa{cursor:default}
.admonitionblock td.icon [class^="fa icon-"]{font-size:2.5em;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,.5);cursor:default}
.admonitionblock td.icon .icon-note:before{content:"\f05a";color:#19407c}
.admonitionblock td.icon .icon-tip:before{content:"\f0eb";text-shadow:1px 1px 2px rgba(155,155,0,.8);color:#111}
.admonitionblock td.icon .icon-warning:before{content:"\f071";color:#bf6900}
.admonitionblock td.icon .icon-caution:before{content:"\f06d";color:#bf3400}
.admonitionblock td.icon .icon-important:before{content:"\f06a";color:#bf0000}
.conum[data-value]{display:inline-block;color:#fff!important;background-color:rgba(0,0,0,.8);-webkit-border-radius:100px;border-radius:100px;text-align:center;font-size:.75em;width:1.67em;height:1.67em;line-height:1.67em;font-family:"Open Sans","DejaVu Sans",sans-serif;font-style:normal;font-weight:bold}
.conum[data-value] *{color:#fff!important}
.conum[data-value]+b{display:none}
.conum[data-value]:after{content:attr(data-value)}
pre .conum[data-value]{position:relative;top:-.125em}
b.conum *{color:inherit!important}
.conum:not([data-value]):empty{display:none}
dt,th.tableblock,td.content,div.footnote{text-rendering:optimizeLegibility}
h1,h2,p,td.content,span.alt{letter-spacing:-.01em}
p strong,td.content strong,div.footnote strong{letter-spacing:-.005em}
p,blockquote,dt,td.content,span.alt{font-size:1.0625rem}
p{margin-bottom:1.25rem}
.sidebarblock p,.sidebarblock dt,.sidebarblock td.content,p.tableblock{font-size:1em}
.exampleblock>.content{background-color:#fffef7;border-color:#e0e0dc;-webkit-box-shadow:0 1px 4px #e0e0dc;box-shadow:0 1px 4px #e0e0dc}
.print-only{display:none!important}
@media print{@page{margin:1.25cm .75cm}
*{-webkit-box-shadow:none!important;box-shadow:none!important;text-shadow:none!important}
a{color:inherit!important;text-decoration:underline!important}
a.bare,a[href^="#"],a[href^="mailto:"]{text-decoration:none!important}
a[href^="http:"]:not(.bare):after,a[href^="https:"]:not(.bare):after{content:"(" attr(href) ")";display:inline-block;font-size:.875em;padding-left:.25em}
abbr[title]:after{content:" (" attr(title) ")"}
pre,blockquote,tr,img,object,svg{page-break-inside:avoid}
thead{display:table-header-group}
svg{max-width:100%}
p,blockquote,dt,td.content{font-size:1em;orphans:3;widows:3}
h2,h3,#toctitle,.sidebarblock>.content>.title{page-break-after:avoid}
#toc,.sidebarblock,.exampleblock>.content{background:none!important}
#toc{border-bottom:1px solid #ddddd8!important;padding-bottom:0!important}
.sect1{padding-bottom:0!important}
.sect1+.sect1{border:0!important}
#header>h1:first-child{margin-top:1.25rem}
body.book #header{text-align:center}
body.book #header>h1:first-child{border:0!important;margin:2.5em 0 1em 0}
body.book #header .details{border:0!important;display:block;padding:0!important}
body.book #header .details span:first-child{margin-left:0!important}
body.book #header .details br{display:block}
body.book #header .details br+span:before{content:none!important}
body.book #toc{border:0!important;text-align:left!important;padding:0!important;margin:0!important}
body.book #toc,body.book #preamble,body.book h1.sect0,body.book .sect1>h2{page-break-before:always}
.listingblock code[data-lang]:before{display:block}
#footer{background:none!important;padding:0 .9375em}
#footer-text{color:rgba(0,0,0,.6)!important;font-size:.9em}
.hide-on-print{display:none!important}
.print-only{display:block!important}
.hide-for-print{display:none!important}
.show-for-print{display:inherit!important}}
</style>
</head>
<body class="article">
<div id="header">
<h1>Exercices Programmation Java EE</h1>
<div class="details">
<span id="author" class="author">Arnaud Tournier</span><br>
<span id="email" class="email"><a href="mailto:[email protected]">[email protected]</a></span><br>
</div>
</div>
<div id="content">
<div id="preamble">
<div class="sectionbody">
<div class="paragraph">
<p>LTE Consulting © - 2016</p>
</div>
<div id="toc" class="toc">
<div id="toctitle" class="title">Exercices de programmation avec Java EE</div>
<ul class="sectlevel1">
<li><a href="#_servlets_et_jsp">Servlets et JSP</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_formulaire_de_connexion">Formulaire de connexion</a></li>
<li><a href="#_projet_gestion_d_un_jeu_de_cartes">Projet : Gestion d’un jeu de cartes</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_maven">Maven</a></li>
<li><a href="#_jsf">JSF</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_crud_utilisateurs">CRUD Utilisateurs</a></li>
<li><a href="#_intégration_avec_l_existant">Intégration avec l’existant</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_java_ee_full_profile">Java EE Full Profile</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_installation_de_wildfly">Installation de WildFly</a></li>
<li><a href="#_prise_en_main">Prise en main</a></li>
<li><a href="#_exécution_de_l_application_cartes_dans_wildfly">Exécution de l’application Cartes dans WildFly</a></li>
</ul>
</li>
<li><a href="#_jpa">JPA</a>
<ul class="sectlevel2">
<li><a href="#_installation_d_un_serveur_mysql">Installation d’un serveur MySQL</a></li>
<li><a href="#_liaison_serveur_mysql_avec_wildfly">Liaison serveur MySQL avec WildFly</a></li>
<li><a href="#_liaison_wildfly_avec_l_application">Liaison WildFly avec l’application</a></li>
<li><a href="#_les_entités_jpa">Les entités JPA</a></li>
</ul>
</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect1">
<h2 id="_servlets_et_jsp">Servlets et JSP</h2>
<div class="sectionbody">
<div class="paragraph">
<p>Vous consulterez ceci :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Tutoriel sur les <a href="http://blog.paumard.org/cours/servlet/">servlets et JSP</a> (de José Paumard) à lire <strong>absolument</strong> jusqu’à <em>Java Server Pages, 4. Utilisation de beans</em></p>
</li>
<li>
<p><a href="https://openclassrooms.com/courses/developpez-des-sites-web-avec-java-ee?status=published">Développez des sites Web avec Java EE</a> chez Open Class Room,</p>
</li>
<li>
<p><a href="https://developer.mozilla.org/fr/docs/Web/Guide/HTML/Formulaires/Mon_premier_formulaire_HTML">Mon premier formulaire</a> de chez Mozilla Developper Network,</p>
</li>
<li>
<p><a href="https://openclassrooms.com/courses/creez-votre-application-web-avec-java-ee/formulaires-le-b-a-ba">Formulaire B-A BA</a> sur Open Class Rooms.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_formulaire_de_connexion">Formulaire de connexion</h3>
<div class="paragraph">
<p>Cet exercice vous permettra d’acquérir et d’être familier avec les notions suivantes :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Servlet,</p>
</li>
<li>
<p>JSP,</p>
</li>
<li>
<p>Dispatch de servlet vers JSP,</p>
</li>
<li>
<p>Attributs de requête,</p>
</li>
<li>
<p>Session,</p>
</li>
<li>
<p>Les formulaires HTML.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Il s’agit dans cette exercice de construire une mini application Web.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Son unique fonctionnalité est de permettre à l’utilisateur de renseigner son nom, et que l’application se souvienne de celui-ci lorsque l’utilisateur revient sur le site.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Notre application ne propose qu’une URL à l’utilisateur : <code>/home</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Sur cette URL est branchée une servlet (que vous écrirez) qui implémente l’algorithme suivant :</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/exercice-jee-1.jpg" alt="exercice jee 1">
</div>
</div>
</div>
<div class="sect2">
<h3 id="_projet_gestion_d_un_jeu_de_cartes">Projet : Gestion d’un jeu de cartes</h3>
<div class="sect3">
<h4 id="_description">Description</h4>
<div class="paragraph">
<p>L’application que nous nous proposons de réaliser permet de gérer un ensemble de cartes à jouer ainsi que l’ensemble des joueurs participants (on les appelle <em>utilisateur</em>).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>L’application utilisera la bibliothèque CSS <a href="http://materializecss.com/"><em>materialize</em></a> pour proposer un design moderne.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>L’application proposera plusieurs pages à l’utilisateur. Voici leur rôle.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p><strong>Mise à part la page d’acceuil, aucune page n’est accessible à l’utilisateur tant qu’il ne s’est pas connecté</strong>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Le projet intégralement terminé est disponible à cette <a href="https://github.com/ltearno/formation-programmation-java/tree/master/projets/javaee/CartesWebApp">adresse</a>.</p>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_page_d_accueil_et_de_connexion_code_home_code">Page d’accueil et de connexion - <code>/home</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>C’est la page d’accueil de l’application. Lorsque l’utilisateur n’est pas connecté, cette page affiche un formulaire de connexion. Lorsque l’utilisateur est connecté la page affiche un message de bienvenue avec le nom de l’utilisateur.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Voici une illustration du résultat attendu :</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-01.png" alt="Page d'acceuil en mode connexion">
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Lorsque l’utilisateur saisit son nom et valide le formulaire, la page affiche maintenant le message de bienvenue :</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-02.png" alt="Page d'accueil une fois l'utilisateur connecté">
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p><em>Notez comme la barre de navigation inclut d’autres liens une fois l’utilisateur connecté !</em></p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_cartes_disponibles_code_cartes_code">Cartes disponibles - <code>/cartes</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>Cette page permet de visualiser l’ensemble des cartes disponibles dans l’application. Cette liste de cartes est commune à toute l’application et à tous les utilisateurs.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Une carte sera modélisée par la classe <code>Carte</code>. Elle possède les attributs suivants : <code>String id</code>, <code>String nom</code> et <code>String couleur</code>. Les identifiants pourront être générés avec la classe Java <code>UUID</code> qui garanti la génération de chaines de caractères uniques (eg <code>new UUID().toString()</code>).</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-03.png" alt="Affichage de la page des cartes disponibles">
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>La page affiche donc la liste des cartes (pour chaque carte elle affiche également tous les attributs de la carte).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Pour chaque carte, quatre boutons sont disponibles :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p><strong>RETIRER</strong> (1) : ce bouton retire la carte de la liste des cartes disponibles.</p>
</li>
<li>
<p><strong>EDITER</strong> (2) : ce bouton emmène l’utilisateur vers la page d’édition d’une carte, qui permet de modifier les caractéristiques de la carte choisie.</p>
</li>
<li>
<p><strong>+</strong> (4) : ce bouton permet de rajouter la carte à la main de l’utilisateur connecté.</p>
</li>
<li>
<p><strong>-</strong> (5) : ce bouton permet de retirer la carte de la main de l’utilisateur connecté.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>De plus, comme illustré avec le numéro (5) sur la copie d’écran, un bouton <strong>NOUVELLE CARTE</strong> permet à l’utilisateur de créer une nouvelle carte pour l’ajouter aux cartes disponibles.</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_edition_et_création_d_une_carte">Edition et création d’une carte</h5>
<div class="paragraph">
<p>Lorsque l’utilisateur crée une nouvelle carte ou désire éditer une carte existante, il est amené vers la page d’édition.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Voici la page d’édition :</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-04.png" alt="Edition d'une carte">
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Et la page de création d’une carte :</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-05.png" alt="Création d'une carte">
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Une fois le formulaire validé par l’utilisateur, celui-ci est redirigé vers la page <code>/cartes</code> avec les données à jour.</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_main_utilisateur_code_main_code">Main utilisateur - <code>/main</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>Cette page affiche la liste des cartes qui sont actuellement dans la main de l’utilisateur. La main est constituée par l’utilisateur en utilisant les boutons (4) et (5) de la page des <em>Cartes disponibles</em>. Comme illustré sur la copie d’écran suivante, l’utilisateur peut aussi retirer une carte de sa main à partir de cette page (avec le bouton <strong>-</strong>).</p>
</div>
<div class="imageblock">
<div class="content">
<img src="images-javaee/projet-06.png" alt="Main utilisateur">
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_fonctionnalités_à_réaliser">Fonctionnalités à réaliser</h4>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>Page d’accueil : formulaire de connexion et message de bienvenue.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : affichage de la liste des cartes.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : implémentation de la suppression d’une carte.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : implémentation de l’édition d’une carte.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : implémentation de l’ajout d’une carte.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : ajout d’une carte à la main de l’utilisateur.</p>
</li>
<li>
<p>Page des cartes disponibles : retrait d’une carte à la main de l’utilisateur.</p>
</li>
<li>
<p>Page de la main utilisateur</p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_fonctionnalités_facultatives">Fonctionnalités facultatives</h4>
<div class="paragraph">
<p>A la création d’une carte, proposer une checkbox qui permette d’ajouter directement la carte à la main de l’utilisateur connecté.</p>
</div>
</div>
<div class="sect3">
<h4 id="_etapes_de_développement">Etapes de développement</h4>
<div class="paragraph">
<p>Créez un projet Dynamic Web avec Eclipse.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ce projet utilisera le serveur d’application Tomcat pour son déploiement.</p>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_modèle_de_données">Modèle de données</h5>
<div class="paragraph">
<p>Le plus important est de définir le modèle de données :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>les cartes seront représentées par la classe <code>Carte</code>,</p>
</li>
<li>
<p>la liste des cartes disponible est globale à toute l’application, elle sera stockée à terme dans le scope (portée) <em>application</em>,</p>
</li>
<li>
<p>la main de l’utilisateur sera représentée par un <code>Set<String></code> contenant les identifiants des cartes contenues dans la main de l’utilisateur. La main de l’utilisateur sera stockée dans l’attribut "main" de la <em>session</em> car chaque main est propre à une connexion utilisateur.</p>
</li>
<li>
<p>l’utilisateur peut avoir un maximum de <code>Constantes.NB_MAX_CARTES_PAR_MAIN</code> cartes en main.</p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_page_code_home_code">Page <code>/home</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>Implémentez une servlet <code>HomeServlet</code> qui va gérer la page de bienvenue.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Cette servlet doit vérifier si l’utilisateur est connecté ou pas. On garde trace de la connexion de l’utilisateur en stockant son nom en attribut <code>"nom"</code> de la session. L’utilisateur est donc considéré comme connecté si on trouve bien une chaine de caractères dans l’attribut <code>"nom"</code> de la session.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ecrire deux <em>JSP</em> correspondant aux deux vues :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p><code>login.jsp</code> : formulaire de connexion,</p>
</li>
<li>
<p><code>accueil.jsp</code> : écran de bienvenue.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Le formulaire de connexion enverra une requete POST sans changer d’URL (c’est-à-dire vers l’URL <code>home</code>). La servlet <code>HomeServlet</code> recevra donc les données de ce formulaire et procédera au traitement du <em>login</em> (en stockant dans la session le nom de l’utilisateur reçu avec le formulaire).</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_page_code_cartes_code">Page <code>/cartes</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>Il s’agit maintenant de gérer une liste de cartes globale à toute l’application et donc commune à tous les utilisateurs. Sur cette liste l’utilisateur pourra effectuer les opérations CRUD, c’est-à-dire <em>consultation</em>, <em>ajout</em>, <em>suppression</em> et <em>édition</em>.</p>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_préliminaires">Préliminaires</h6>
<div class="paragraph">
<p>Premièrement il conviendra de définir notre principal classe : la classe <code>Carte</code>. Implémentez cette classe en lui offrant trois attributs de type <code>String</code> : <code>id</code>, <code>nom</code> et <code>couleur</code>. Implémentez également les <em>setters</em> de <code>nom</code> et <code>couleur</code>, ainsi que les <em>getters</em> des trois attributs. Implémentez un constructeur prenant des valeurs pour <code>nom</code> et <code>couleur</code>, et qui génère un identifiant avec la classe <code>UUID</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>La liste des cartes est globale à toute l’application. Afin de pouvoir y accéder depuis n’importe quel endroit dans l’application, créez une classe <code>ApplicationData</code> possédant un attribut statique <code>List<Carte> cartes</code>. Implémentez ensuite une méthode <code>public static List<Carte> getCartes()</code> dans cette classe qui permette de récupérer la liste des cartes. Notez que l’attribut <code>cartes</code> doit être initialisé au moment du premier appel à <code>getCartes()</code>.</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_consultation">Consultation</h6>
<div class="paragraph">
<p>Maintenant que notre modèle de données est établi, attachez-vous à implémenter la servlet <code>CartesServlet</code> et la vue <em>JSP</em> associée (<code>WEB-INF/cartes.jsp</code>). La servlet <code>CartesServlet</code> a pour fonction de récupérer la liste des cartes et de la transmettre à la vue <em>JSP</em> sous la forme d’un attribut de requête (par exemple "cartes").</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_suppression">Suppression</h6>
<div class="paragraph">
<p>Occupons-nous maintenant de l’opération de suppression.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Cette opération doit être implémentée dans une nouvelle servlet <code>SuppressionCarteServlet</code>. Cette servlet recevra les requêtes faites sur l’url <code>/supprimerCarte</code>. L’URL devra contenir l’identifiant de la carte à supprimer dans sa partie <em>query string</em> (eg : <code><a href="http://localhost:8080/CartesApplication/supprimerCarte?id=e77cb352d" class="bare">http://localhost:8080/CartesApplication/supprimerCarte?id=e77cb352d</a></code>).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Assurez-vous que la page d’affichage des cartes génère bien des liens ou des boutons pointant sur l’url de suppression correspondant à chaque carte.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>La servlet <code>SuppressionCarteServlet</code>, comme toutes nos servlet d’action, se contentera de réaliser l’action de suppression de la carte et ensuite de rediriger le navigateur de l’utilisateur vers l’URL <code>/home</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Afin d’implémenter l’opération de suppression, ajoutez une méthode <code>supprimerCarte( String id )</code> dans la classe <code>ApplicationData</code> écrite auparavant.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Utilisez cette méthode dans la servlet <code>SuppressionCarteServlet</code>.</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_edition">Edition</h6>
<div class="paragraph">
<p>La page d’édition d’une carte est accessible en cliquant sur le bouton "Editer carte" d’une carte dans la page d’affichage des cartes. Elle correspond à l’URL <code>editerCarte?id=5fcdd622</code>, qui prend donc en paramètre l’identifiant de la carte que l’on souhaite éditer.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Créez donc une servlet <code>EditionCarteServlet</code>. Cette servlet analyse le paramètre de la requête HTTP, utilise une nouvelle méthode <code>Carte getCarte( String id )</code> que vous créerez dans la classe <code>ApplicationData</code> pour obtenir l’instance <code>Carte</code> possédant l’identifiant demandé. Elle alimente ensuite la vue <em>JSP</em> du formulaire d’édition avec cette instance de carte.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Le formulaire est écrit dans la <em>JSP</em> <code>editerCarte.jsp</code>. Ce formulaire enverra ses données à sa propre URL (donc <code>editerCarte</code>), la servlet <code>EditerCarteServlet</code> recevra donc ces informations dans l’appel à la méthode <code>doPost</code>. La servlet aura donc encore une fois besoin d’obtenir l’identifiant de la carte à modifier. Vous pouvez utiliser un champ <code><input type='hidden' name='id'/></code> pour faire transmettre l’id dans la requête POST au moment de l’envoi du formulaire.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Une fois l’action de modification de la carte effectuée, la servlet peut tout simplement rediriger le navigateur vers l’url <code>/cartes</code>.</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_création_d_une_carte">Création d’une carte</h6>
<div class="paragraph">
<p>Essayez d’implémenter cette fonctionnalité en ne créant pas de nouvelle classe ni <em>JSP</em>, mais en modifiant la classe <code>EditerCarteServlet</code>. Petit indice : ceci peut se faire en traitant dans la servlet <code>EditerCarteServlet</code> le cas l’identifiant est absent.</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_bouton_em_ajouter_à_la_main_em">Bouton <em>Ajouter à la main</em></h6>
<div class="paragraph">
<p>Ce bouton doit déclencher l’exécution d’une nouvelle servlet <code>toggleCarteMainServlet</code> que vous écrirez. Vous pouvez la brancher sur l’URL <code>/toggleCarteMain</code>. Cette servlet recevra en paramètre l’identifiant de la carte à ajouter ou à retirer de la main. La servlet redirigera ensuite l’utilisateur vers l’URL <code>/cartes</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ce bouton ne doit être affiché <strong>que si l’utilisateur n’a pas cette carte en main et que sa main n’est pas encore complète</strong>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Etant donné que la main de l’utilisateur est stockée en session dans l’attribut "main" (contenant un objet de la classe <code>Set<String></code>), la servlet viendra ajouter l’identifiant de la carte dans le <code>Set<String></code> représentant la main de l’utilisateur.</p>
</div>
</div>
<div class="sect5">
<h6 id="_bouton_em_retirer_de_la_main_em">Bouton <em>Retirer de la main</em></h6>
<div class="paragraph">
<p>Ce bouton déclenche l’exécution de la même servlet (<code>toggleMainServlet</code>). La seule différence avec le bouton "AJOUTER A LA MAIN" est graphique : c’est son titre ou son icône qui diffère.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_page_code_main_code">Page <code>/main</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>Il s’agit dans cette page d’afficher les cartes qui sont dans la main du joueur.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Vous écrirez donc une servlet <code>MainServlet</code> mais vous réutiliserez la vue <em>JSP</em> <code>cartes.jsp</code> pour afficher la liste des cartes contenues dans la main de l’utilisateur.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>L’astuce consiste ici à partir du <code>Set<String></code> représentant la main à créer une <code>List<Carte></code> (en s’aidant de la classe <code>ApplicationData</code> pour récupérer les cartes en fonction de leur identifiant). La liste ainsi créée peut être passée à la vue <em>JSP</em> <code>cartes.jsp</code> afin de les afficher.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Par contre il va falloir rajouter des <em>"paramètres"</em> à la vue <em>JSP</em> <code>cartes</code>. Pour l’instant celle-ci affiche toujours les boutons "RETIRER LA CARTE" et "EDITER LA CARTE". Ajouter un attribut à la requête et exploitez le dans la <em>JSP</em> pour afficher ou non ces boutons. Demandez leur affichage dans la servlet <code>CartesServlet</code> mais pas dans <code>MainServlet</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Il en va de même pour les boutons d’ajout et de suppression de la main.</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_protection_des_vues_em_jsp_em_avec_la_classe_code_rendu_code">Protection des vues <em>JSP</em> avec la classe <code>Rendu</code></h5>
<div class="paragraph">
<p>A chaque fois que l’on veut afficher une <em>JSP</em>, nous procédons aux étapes suivantes :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>alimenter la vue JSP avec ses données en les attachant à la requête sous forme d’attributs,</p>
</li>
<li>
<p><em>forwarder</em> le traitement de la requête à la <em>JSP</em>,</p>
</li>
<li>
<p>dans la <em>JSP</em>, exploiter les attributs attendus.</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Comme tout ceci se fait de manière non formalisée, et qui plus est nécessite l’écriture de plusieurs lignes de code, vous allez créer une classe <code>Rendu</code> qui contiendra autant de méthodes statiques que de vues <em>JSP</em> à afficher.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Par exemple pour afficher la vue <em>JSP</em> du formulaire de login, vous écrirez la méthode suivante :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">public static void pageLogin( ServletContext context, HttpServletRequest request, HttpServletResponse response ) throws ServletException, IOException
{
RequestDispatcher dispatcher = context.getRequestDispatcher( "/WEB-INF/login.jsp" );
dispatcher.forward( request, response );
}</code></pre>
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Dans le cas précédent, on voit peut d’intérêt à cette construction. Par contre dans le cas d’une vue <em>JSP</em> nécessitant des données en entrées, l’intérêt sera plus flagrant :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">public static void listeCartes( String titrePage, List<Carte> cartes, boolean montrerActionsMain, boolean montrerActionsCarte, ServletContext context, HttpServletRequest request, HttpServletResponse response )
throws ServletException, IOException
{
// alimentation des attributs dont la vus JSP a besoin
request.setAttribute( "cartes", cartes );
request.setAttribute( "montrerActionsMain", montrerActionsMain );
request.setAttribute( "montrerActionsCarte", montrerActionsCarte );
// affichage de la vue JSP
RequestDispatcher dispatcher = context.getRequestDispatcher( "/WEB-INF/cartes.jsp" );
dispatcher.forward( request, response );
}</code></pre>
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Maintenant à chaque fois que vous voulez afficher une vue, utilisez la méthode correspondante dans la classe <code>Rendu</code>, vous pouvez transférer tous les codes d’appels à vos vues <em>JSP</em> en appel de méthode Java normal. Chaque méthode a un prototype Java bien défini et une erreur de compilation vous préviendra si vous oublié un paramètre, ce qui n’était pas le cas sans mettre en place cette classe (vous aurez probablement une exception dans la vue <em>JSP</em> au moment ou celle-ci essayera d’exploiter un attribut de requête que vous aurez oublié de fournir).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>De plus, lorsque le programme évoluera et que les vues auront besoin de plus de données en entrée, il vous suffira de modifier à <strong>un seul endroit</strong> (dans la classe <code>Rendu</code>) l’appel à la vue <em>JSP</em> (en adaptant les attributs positionnés sur la requête). S’en suivront quelques erreurs de compilation Java aux endroits des appels à la méthode modifiée. Ceux-ci seront bien plus facile à corriger !</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Cette technique est similaire au pattern <em>Facade</em> qui permet d’obtenir un contrat simple (la méthode statique <code>listeCartes</code>) à partir d’un contrat plus complexe ou moins "pratique" (l’enregistrement des attributs et la délégation du traitement à la vue <em>JSP</em>).</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_utilisation_des_constantes_pour_les_noms_des_paramètres_et_attributs">Utilisation des constantes pour les noms des paramètres et attributs</h5>
<div class="paragraph">
<p>Créez une interface <code>Constantes</code> qui ne contiendra que des constantes que vous utiliserez à la place des noms de paramètres et attributs. Ceci vous aidera à éviter par exemple d’envoyer un formulaire avec un champ nommé "nom" alors que la servlet traitant ce formulaire attend le paramètre "NOM". <em>Il est très souvent utile de se donner les moyens de se protéger contre ses propres erreurs !</em></p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_utilisation_de_listener_pour_s_intégrer_dans_le_cycle_de_vie_de_java_ee">Utilisation de Listener pour s’intégrer dans le cycle de vie de Java EE</h5>
<div class="paragraph">
<p>Comme la majorité des outils, framework et bibliothèques de développement, il est possible d’insérer vos traitement à des points précis du cycle de vie de l’outil que vous utilisez, ici Java EE. C’est un principe bien connu sous le nom de <em>Open Close Principle</em>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Java EE n’échappe pas à cette règle et vous permet de déclencher un traitement vous appartenant au moment, par exemple, où Java EE s’initialise et juste avant qu’il commence à prendre en charge les requête HTTP entrantes.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ceci se fait en créant une classe implémentant l’interface <code>javax.servlet.ServletContextListener</code> et en déclarant cette classe dans le fichier <code>Web.XML</code> :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-xml" data-lang="xml"><listener>
<listener-class>fr.lteconsulting.ApplicationDataInitializationListener</listener-class>
</listener></code></pre>
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Lorsque Java EE démarre, la méthode <code>public void contextInitialized( ServletContextEvent event )</code> de notre classe va être appelée ! Lorsque le serveur s’arrête il vous appellera la méthode <code>contextDestroyed</code>.</p>
</div>
</div>
<div class="sect4">
<h5 id="_préparation_au_changement_de_fournisseur_de_données">Préparation au changement de fournisseur de données</h5>
<div class="paragraph">
<p>A terme notre projet utilisera une base de donnée. En attendant il fonctionne avec la liste stockée en mémoire sous forme d’un attribut statique de la classe <code>ApplicationData</code> (l’attribut <code>cartes</code>).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ici notre conception a comme un problème :toutes les méthodes de <code>ApplicationData</code> étant statiques, chaque appel à une de ses méthodes se fait ainsi :</p>
</div>
<div class="listingblock">
<div class="content">
<pre class="highlightjs highlight"><code class="language-java" data-lang="java">ApplicationData.getCartes()</code></pre>
</div>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Le défaut fondamental de ce design est que dans la même ligne nous indiquons la méthode à appeler (ce qui est correct) mais nous désignons aussi l’implémentation de cette méthode (ici on demande celle de la classe <code>ApplicationData</code>). Le fait de préciser la classe d’implémentation nous empêche <em>de facto</em> de faire évoluer le code vers une autre implémentation (stockage des cartes en base de données, gestion différente en fonction de la configuration, …​).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Nous allons réécrire cette partie de façon à rendre notre code plus modulaire (donc plus conforme à la vision <em>objet</em>).</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Tout d’abord créez une interface <code>IApplicationData</code> qui reprend les méthodes publiques de <code>ApplicationData</code> mais en les rendant non-statiques.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Ensuite déclarez que la classe <code>ApplicationData</code> implémente l’interface <code>IApplicationData</code>.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Puis transformez toutes les méthodes et attributs de <code>ApplicationData</code> de façon à les rendre non-statiques.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Il n’est maintenant plus possible d’appeler des méthodes de <code>ApplicationData</code> sans avoir à disposition une instance de cette classe. Votre projet doit donc maintenant avoir plusieurs erreurs de compilation Java liées aux appels aux méthodes de la classe <code>ApplicationData</code>. Laissez-les de côté pour l’instant, nous reviendrons dessus plus tard.</p>
</div>
<div class="paragraph">
<p>Maintenant que nous avons besoin d’une instance d'`ApplicationData` pour accéder à nos données, se posent les problèmes suivants :</p>
</div>
<div class="ulist">
<ul>
<li>
<p>quand créer l’unique instance de <code>ApplicationData</code> dont nous avons besoin ?</p>
</li>
<li>
<p>où stocker cette instance ?</p>
</li>
<li>
<p>comment retrouver cette instance au moment où on en a besoin ?</p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="admonitionblock note">
<table>
<tr>
<td class="icon">
<div class="title">Note</div>
</td>
<td class="content">
Nous aurions pu utiliser le pattern Singleton pour résoudre ce problème, mais dans le contexte d’une application Java EE, il est préférable de mettre à profit les fonctionnalités offertes et <em>garanties</em> par le serveur d’application.
</td>
</tr>
</table>
</div>
<div class="paragraph">
<p>La réponse à la première question se trouve dans la section précédente, c’est-à-dire que l’on va créer l’instance d'`ApplicationData` au moment où Java EE s’initialise, avant de traiter les requêtes HTTP entrantes.</p>
</div>